Kleszcze i pchły · 10 min czytania

Ochrona psa przed kleszczami i pchłami - tabletki, krople czy obroża

Środki na kleszcze dla psa w formie tabletki, kropli albo obroży różnią się sposobem działania, czasem ochrony i ograniczeniami, więc wybór zależy od psa i domu, a nie od samej formy. Tabletka działa przez krew, krople i obroża przez skórę i sierść. Liczą się też kąpiele, kot w domu i masa ciała psa.

Ilustracja: Ochrona psa przed kleszczami i pchłami - tabletki, krople czy obroża

Treść przygotowana przy wsparciu sztucznej inteligencji (AI).

Przez krew albo przez skórę - jak działa każda forma

W tabletkach na kleszcze dla psów stosuje się substancje z grupy izoksazolin, m.in. fluralaner, afoksolaner i sarolaner. Po połknięciu substancja krąży we krwi psa, a pasożyt styka się z nią dopiero wtedy, gdy przyczepi się do skóry i zacznie żerować.

Krople typu spot-on nakłada się punktowo na skórę, a substancje czynne rozchodzą się z tego miejsca po skórze i sierści. Według charakterystyki Frontline Tri-Act fipronil i permetryna działają miejscowo, w kontakcie z pasożytem, a permetryna dodatkowo zniechęca kleszcze i owady kłujące do żerowania.

Obroża lecznicza uwalnia substancje czynne powoli i w sposób ciągły na skórę, skąd rozprowadzają się one po całej jej powierzchni. Tak działa na przykład obroża Foresto z imidakloprydem i flumetryną, która według ChPL zabija kleszcze i zniechęca je do pobierania krwi.

Działanie odstraszające ma znaczenie. ESCCAP podaje, że preparaty z takim działaniem działają natychmiast i zniechęcają kleszcze do ukłucia, co zmniejsza ryzyko chorób przenoszonych szybko, jak kleszczowe zapalenie mózgu czy erlichioza. Środki bez działania odstraszającego także mogą chronić przed chorobami przenoszonymi w późnej fazie żerowania kleszcza.

W skrócie: tabletka zaczyna działać, gdy kleszcz przyczepi się i zacznie żerować, krople i obroża działają na powierzchni skóry. Charakterystyki wszystkich trzech produktów zastrzegają, że przeniesienia chorób przez pojedyncze kleszcze nie da się całkowicie wykluczyć.

Tabletka, krople i obroża w jednej tabeli

Tabela zestawia po jednym przykładzie z każdej grupy. Czasy ochrony pochodzą z charakterystyk tych konkretnych produktów (ChPL), a inne preparaty o tej samej formie mogą mieć inne okresy działania i inne ograniczenia.

CechaTabletka: fluralaner (Bravecto)Krople: fipronil i permetryna (Frontline Tri-Act)Obroża: imidaklopryd i flumetryna (Foresto)
Droga działaniaprzez krew, po rozpoczęciu żerowaniana skórze i sierści, w kontakcie z pasożytemna skórze i sierści, substancje uwalniane stopniowo
Ochrona przed kleszczami12 tygodni (kleszcz pospolity, kleszcz łąkowy), 8 tygodni (kleszcz brunatny psi)4 tygodnieod 2 dni do 8 miesięcy
Ochrona przed pchłami12 tygodni4 tygodnie7 do 8 miesięcy
Działanie odstraszające kleszczeChPL go nie wymieniataktak (kleszcz pospolity, kleszcz brunatny psi)
Minimalny wiek psa8 tygodni, masa od 2 kg8 tygodni, masa od 2 kg7 tygodni
Ważne ograniczeniaostrożnie u psów z padaczką, kolejna dawka nie wcześniej niż po 8 tygodniachnie stosować u kotów i królików, 48 godzin bez kąpieli z szamponem i pływanianoszenie bez przerwy, bez długiego moczenia i nadmiaru szamponu

Jak dobrać środki na kleszcze dla psa do domu i trybu życia

Wytyczne ESCCAP, europejskiej rady ekspertów do spraw pasożytów zwierząt towarzyszących, zalecają, by ochrona obejmowała cały okres aktywności kleszczy, a jej sposób zależał od ryzyka: wychodzenia psa na zewnątrz, podróży i innych zwierząt w domu.

  • Kot w tym samym domu. Syntetyczne pyretroidy w preparatach tylko dla psów mogą być toksyczne dla kotów. ESCCAP radzi unikać ich w domach z oboma gatunkami albo stosować je ostrożnie, zgodnie z ostrzeżeniami na ulotce, bo permetryna z kropli dla psa może zatruć kota.
  • Pływanie i kąpiele. Szampon i pływanie mogą osłabiać preparaty nakładane na skórę. Charakterystyki kropli podają, ile czasu po zabiegu unikać wody, a planowanie kąpieli psa warto dopasować do terminów ochrony.
  • Małe dzieci. Po nakropieniu dzieci nie powinny bawić się z psem do wyschnięcia miejsca podania. Pies z obrożą Foresto nie powinien spać w łóżku właścicieli, zwłaszcza dzieci.
  • Terminy. Krople Tri-Act działają przez 4 tygodnie, tabletka z fluralanerem przez 12 tygodni, obroża Foresto do 8 miesięcy. ESCCAP wymienia nieprzestrzeganie odstępów między zabiegami wśród przyczyn nieskutecznej ochrony przed pchłami.
  • Masa ciała i wiek. Pipety, tabletki i obroże są przypisane do przedziałów masy ciała, a ChPL podają najmłodszy wiek, w którym wolno ich użyć. Według ChPL Bravecto i Foresto zbyt niska dawka może być nieskuteczna i sprzyjać rozwojowi oporności, dlatego psa waży się przed zabiegiem.
  • Wyjazdy. Psy jadące w rejony, gdzie występują kleszcze i przenoszone przez nie choroby, powinny według ESCCAP otrzymywać regularną ochronę, zwłaszcza gdy tych chorób nie ma w miejscu ich zamieszkania.
  • Choroby przewlekłe. ChPL Bravecto zaleca ostrożność u psów z padaczką, a kropli Frontline Tri-Act nie stosuje się u zwierząt chorych lub wracających do zdrowia. W takiej sytuacji preparat dobiera lekarz weterynarii.

Cały rok czy tylko w sezonie

Według ESCCAP pchły mogą atakować przez cały rok, bo w ogrzewanych mieszkaniach ich rozwój nie zależy od pory roku. Kleszcz łąkowy bywa aktywny także zimą, co opisano m.in. w Niemczech. Długość ochrony w danym regionie i aktywność kleszczy w ciągu roku warto omówić z lekarzem.

Przegląd psa po spacerze

Żaden preparat nie zastępuje oglądania psa. ESCCAP zaleca codzienne sprawdzanie zwierzęcia i usuwanie znalezionych kleszczy, a także unikanie miejsc z dużą liczbą kleszczy w porach ich największej aktywności.

Kleszcze najchętniej wybierają miejsca o cienkiej, słabo owłosionej skórze: pysk, uszy, pachy, przestrzenie między palcami, pachwiny i okolicę odbytu. Szczególnie uważnie warto oglądać psa pod koniec okresu ochrony, bo czas działania preparatu bywa różny dla różnych gatunków kleszczy.

Tabletka na kleszcze - co wynika z działania przez krew

ChPL Bravecto wyjaśnia, że pchły i kleszcze muszą przyczepić się do psa i zacząć żerować, by zetknąć się z substancją czynną. Dlatego ryzyka przeniesienia chorób odkleszczowych nie da się całkowicie wykluczyć, choć zgodnie z ChPL fluralaner zmniejsza ryzyko zarażenia babeszjozą przenoszoną przez kleszcza łąkowego.

Na półce krople, tabletki i obroże przeciw pasożytom wyglądają jak zamienniki, ale tabletka na kleszcze ma inne zasady stosowania niż preparat na skórę. ChPL Bravecto zaleca podanie w porze karmienia, obserwację, czy pies połknął tabletkę, oraz niełamanie i niedzielenie tabletek.

Ta sama charakterystyka zastrzega, by kolejnej dawki nie podawać wcześniej niż po 8 tygodniach, bo bezpieczeństwa krótszych odstępów nie badano. Bardzo rzadko, u mniej niż 1 na 10 000 leczonych psów, obserwowano drżenie mięśni, niezborność ruchów i drgawki.

W badaniu opisanym w tej samej ChPL fluralaner był dobrze tolerowany przez owczarki collie z niedoborem białka MDR1. O wyborze tabletki dla psa takiej rasy warto jednak rozmawiać z lekarzem weterynarii.

Każda izoksazolina ma własny czas działania, więc terminy kolejnych tabletek ustala się według ulotki konkretnego produktu, a nie według tego, co działało u innego psa.

Krople spot-on - jak je nałożyć, żeby zadziałały

Przy kroplach o skuteczności decyduje technika. ChPL Frontline Tri-Act opisuje kolejne czynności tak:

  1. Zważyć psa i dobrać pipetę do przedziału masy ciała podanego na opakowaniu.
  2. Trzymając pipetę pionowo, z dala od twarzy i ciała, odciąć jej końcówkę nożyczkami.
  3. Rozsunąć sierść na grzbiecie, aż widoczna będzie skóra, i przyłożyć do niej końcówkę pipety.
  4. Wycisnąć około połowy zawartości na środku szyi, między podstawą czaszki a łopatkami, a resztę u nasady szyi przed łopatkami.
  5. Pilnować, by preparat trafił na skórę, a nie na sierść, i to w miejscu, którego pies nie zliże.
  6. Do wyschnięcia miejsca podania nie dotykać psa. ChPL zaleca zabieg we wczesnych godzinach wieczornych.
  7. Umyć ręce po zabiegu.

Preparat może podrażniać skórę i oczy człowieka. Skórę po kontakcie myje się dużą ilością wody z mydłem, a kobiety w ciąży powinny nakładać krople w rękawiczkach ochronnych, bo substancja pomocnicza N-metylopirolidon po znacznym narażeniu może szkodzić płodowi.

W domu z kilkoma psami trzeba uniemożliwić zwierzętom wzajemne wylizywanie miejsc nakropienia. ChPL zaleca też stosowanie produktu u wszystkich psów w gospodarstwie domowym, a inne zwierzęta zabezpiecza się preparatami właściwymi dla ich gatunku.

Przez 48 godzin po podaniu pies nie powinien pływać ani być kąpany z szamponem, a częste kąpiele mogą osłabić działanie. Inne krople mają własne zasady, co dobrze widać na przykładzie różnic między kroplami Frontline.

Obroża lecznicza - kilka miesięcy ochrony po jednym założeniu

Według ChPL obroży Foresto działanie przeciw nowym kleszczom zaczyna się w ciągu 2 dni od założenia. Kleszcze obecne na psie wcześniej mogą nie zginąć w ciągu 48 godzin i pozostać widoczne, dlatego usuwa się je przed założeniem obroży.

Najlepiej zakładać obrożę przed początkiem sezonu pcheł lub kleszczy. Zapina się ją tak, by między nią a szyją dało się wsunąć dwa palce, a nadmiar wystający ponad 2 cm za szlufkami odcina się. Pies nosi ją bez przerwy.

Dopasowanie obroży sprawdza się okresowo, zwłaszcza u szybko rosnących szczeniąt, a po upływie okresu działania obrożę zdejmuje się z psa.

Obroża jest wodoodporna, ale ChPL zaleca unikać długotrwałego, intensywnego moczenia i nadmiaru szamponu. W okresach nadmiernego, sezonowego zrzucania sierści skuteczność może chwilowo nieco spaść. Przy takim sezonowym linieniu obroża sama uzupełnia substancje na sierści, bez wymiany.

Inne obroże lecznicze mogą mieć inny czas działania i inne zasady dotyczące kąpieli, dlatego zakładanie i dopasowanie obroży leczniczej zaczyna się od przeczytania ulotki.

Pchły - dlaczego sam preparat na psie to za mało

Według ESCCAP na zwierzęciu żyją tylko dorosłe pchły. Jaja i stadia młodociane, czyli większość populacji w zarażonym domu, rozwijają się w otoczeniu, m.in. u podstawy dywanów i pod meblami. Samica pchły kociej, najczęstszej u psów i kotów w Europie, składa średnio 20 jaj dziennie.

W dobrych warunkach rozwój od jaja do dorosłej pchły trwa od 14 do 140 dni, a dorosła pchła może pozostać w kokonie 6 miesięcy lub dłużej. Przy wysokim ryzyku ESCCAP zaleca ochronę zwierząt przez cały rok i codzienne odkurzanie.

  • Preparat stosuje się u wszystkich psów i kotów w domu jednocześnie, u każdego zwierzęcia produktem przeznaczonym dla jego gatunku.
  • Przy masowej inwazji miejsca odpoczynku psa, dywany i sofy traktuje się odpowiednim środkiem owadobójczym i regularnie odkurza (ChPL Foresto).
  • Przy niskim ryzyku ESCCAP zaleca regularne przeglądanie sierści, najlepiej grzebieniem do wyczesywania pcheł.
  • Pchły mogą wracać z miejsc, o których łatwo zapomnieć. ESCCAP wymienia samochód i szopę, a także kontakt z zarażonymi zwierzętami poza domem.

Pchły przenoszą też tasiemca Dipylidium caninum, a związek pcheł z tasiemcem to jeden z powodów, by nie odkładać zabiegu. Rozpoznawanie inwazji i sprzątanie mieszkania po pchłach wymagają osobnego planu.

Do zapamiętania: przy pchłach leczy się wszystkie zwierzęta w domu naraz i porządkuje otoczenie, bo większość populacji pcheł żyje poza psem.

Kiedy do weterynarza po kleszczu lub po preparacie

Widocznego kleszcza usuwa się jak najszybciej po zauważeniu, by skrócić czas, w którym może przekazać patogeny. ESCCAP przestrzega przed używaniem oleju, alkoholu czy eteru, a do wyjmowania służą specjalne narzędzia. Bezpieczne wyjmowanie kleszcza opiera się na kilku prostych zasadach.

Kiedy do weterynarza: od razu, gdy po podaniu preparatu pojawi się drżenie mięśni, chwiejny chód albo drgawki, albo gdy kot polizał lub dotknął psa świeżo nakropionego preparatem z permetryną.

Bez zwłoki także wtedy, gdy w dniach lub tygodniach po kontakcie z kleszczami samopoczucie psa wyraźnie się zmienia, bo objawy chorób odkleszczowych, w tym babeszjozy u psa, mogą pojawić się z opóźnieniem, albo gdy zmiany skórne pod obrożą lub w miejscu nakropienia nie ustępują.

Przy objawach neurologicznych u psa z obrożą Foresto ChPL zaleca jej zdjęcie. Podejrzane działanie niepożądane warto zgłosić, według charakterystyk najlepiej za pośrednictwem lekarza weterynarii, do podmiotu odpowiedzialnego albo właściwego urzędu.

Najczęstsze pytania

Czy można łączyć tabletkę na kleszcze z obrożą albo kroplami?

W badaniach terenowych Bravecto nie zaobserwowano interakcji z rutynowo stosowanymi lekami weterynaryjnymi, ale o łączeniu dwóch preparatów przeciw pasożytom decyduje lekarz weterynarii. Charakterystyki przypominają też, że niepotrzebne stosowanie takich środków zwiększa presję na rozwój oporności.

Czy pies, który prawie nie wychodzi z domu, potrzebuje ochrony?

Przy minimalnym ryzyku ESCCAP zaleca regularne oglądanie psa i ręczne usuwanie znalezionych kleszczy, a przy pchłach przegląd sierści i leczenie dopiero po potwierdzeniu inwazji. Plan dla konkretnego psa najlepiej ustalić z lekarzem weterynarii.

Czy krople dla psa można podać kotu w mniejszej ilości?

Nie. Frontline Tri-Act według ChPL nie wolno stosować u kotów ani królików, bo permetryna może wywołać u kota konwulsje prowadzące do śmierci. Kot potrzebuje preparatu zarejestrowanego dla kotów i dobranego do jego masy ciała.

Jak przechowywać preparaty na kleszcze w domu?

Pipety Tri-Act trzyma się w oryginalnym blistrze, w temperaturze poniżej 25°C, a puste usuwa od razu tak, by nikt nie miał do nich dostępu. Obroża Foresto zostaje w torebce i pudełku aż do chwili założenia na psa.

Czy po zabiegu pies może spać w łóżku z domownikami?

Charakterystyka kropli Tri-Act zaleca, by wkrótce po zabiegu zwierzę nie spało z właścicielami, a szczególnie z dziećmi. Podobne zastrzeżenie dotyczy psów noszących obrożę Foresto, więc na czas ochrony lepiej przygotować psu osobne miejsce do spania.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny. Preparaty przeciwpasożytnicze stosuje się zgodnie z ulotką albo zaleceniem lekarza weterynarii, a opisy produktów opierają się na informacjach producentów. Gdy pies ma niepokojące objawy, decyzję o leczeniu podejmuje lekarz weterynarii.

Wszystkie artykuły w temacie: kleszcze i pchły