Jak wygląda domowy przegląd od nosa po ogon
Pielęgnacja psa to nie tylko szczotkowanie i kąpiel. Najwięcej daje krótki, regularny przegląd całego ciała, w czasie którego właściciel poznaje, jak wygląda norma u jego psa. Dzięki temu łatwiej wychwycić zmianę na wczesnym etapie.
Brytyjska organizacja PDSA, prowadząca lecznice dla zwierząt, zaleca taki przegląd co najmniej dwa razy w tygodniu. Ogląda się kolejno nos, oczy, uszy, pysk, sierść i skórę, łapy z pazurami, a na końcu ogon i okolicę odbytu.
Przegląd prowadzi się spokojnie i bez pośpiechu. Gdy pies zaczyna się niepokoić, robi się przerwę, a całość kończy się nagrodą i pochwałą.
Najłatwiej o regularność, gdy przegląd łączy się z czynnością wykonywaną i tak często, na przykład ze szczotkowaniem. Poniższe zestawienie opiera się na liście kontrolnej PDSA.
| Część ciała | Co jest w normie | Co jest powodem do kontaktu z lekarzem |
|---|---|---|
| Nos | Wilgotny, miękki, bez wydzieliny; oddech swobodny | Nos suchy albo popękany, wydzielina, oddech brzmiący jak przy zatkanym nosie |
| Oczy | Jasne, czyste i otwarte; spojówki łososiowo-różowe; zacieki niewielkie albo żadne | Zaczerwienienie, łzawienie, strupki, zmętnienie, mrużenie lub zamykanie oka |
| Uszy | Bez nagromadzonej woskowiny, nadmiaru włosów, przykrego zapachu i obrzęku małżowiny | Zapach, bolesność, wydzielina, obrzęk, opuszczone ucho, przechylanie głowy, drapanie lub trzepanie głową |
| Pysk i dziąsła | Zęby czyste, bez pęknięć i ubytków; dziąsła wilgotne, łososiowo-różowe, bez guzków | Złamane, ruszające się lub przebarwione zęby, obrzęk lub krwawienie dziąseł, ślinienie, kłopot z jedzeniem |
| Sierść i skóra | Bez kołtunów, łupieżu, pcheł, kleszczy, ran, wysypki i nowych guzków | Pasożyty, kołtuny, swędzenie, wilgotne lub zaczerwienione miejsca, każdy nowy albo zmieniający się guzek |
| Łapy i pazury | Łapy czyste i suche, bez ran; pazury mocne, niezbyt długie, nie wrastają w opuszki | Kulawizna, sztywność, złamane lub przerośnięte pazury, zaczerwienione albo zakażone miejsca |
| Ogon i okolica odbytu | Ogon w zwykłej pozycji, porusza się swobodnie; pod ogonem czysto, bez strupów | Ogon zwisający i nieruchomy, przyklejony kał, saneczkowanie, wygryzanie okolic ogona |
Szczególnie ważne są dziąsła. Blade albo suche dziąsła PDSA zalicza do sygnałów, przy których dzwoni się do lecznicy od razu, bez czekania na kolejny przegląd.
Norma bywa indywidualna. Niektóre psy mają naturalnie ciemniejsze dziąsła, dlatego przy pierwszych przeglądach warto zapamiętać, jak wygląda dany pies w dobrym zdrowiu. Do pyska zagląda się tylko wtedy, gdy pies spokojnie na to pozwala.
Jak często zajmować się pazurami, uszami i oczami?
Przegląd i zabieg to dwie różne rzeczy. Oglądać warto wszystko regularnie, ale skracanie pazurów czy czyszczenie uszu robi się dopiero wtedy, gdy jest potrzebne. U wielu psów pazury ścierają się same, a uszy przez całe życie nie wymagają czyszczenia.
| Co | Jak często oglądać | Kiedy działać |
|---|---|---|
| Całe ciało | Co najmniej dwa razy w tygodniu | Przy każdej zmianie w stosunku do normy psa |
| Pazury | Mniej więcej co dwa tygodnie, także u psów starszych | Gdy zaczynają sięgać podłoża, zakrzywiają się albo zaczepiają o tkaniny |
| Pazury wilcze | Przy każdym oglądaniu pazurów | Regularnie, bo nie ścierają się w czasie chodzenia |
| Uszy | Przy każdym przeglądzie | Czyszczenie tylko przy dużym zabrudzeniu lub woskowinie albo na zalecenie lekarza |
| Oczy | Przy każdym przeglądzie | Zaczerwienienie, łzawienie, zmętnienie lub mrużenie oka to sprawa dla lekarza |
| Sierść | Przy każdym szczotkowaniu | U psów z podwójną okrywą RSPCA zaleca zwykle codzienne szczotkowanie |
Rytm zabiegów zależy od psa. Pies, który codziennie chodzi po chodnikach, może w ogóle nie potrzebować obcinaczki, a pies o gęstej, podwójnej okrywie wymaga szczotkowania niemal każdego dnia. Tabela podaje więc rytm oglądania, a o zabiegu decyduje to, co widać.
Co przygotować do domowej pielęgnacji
- Miękką szczotkę lub rękawicę do masażu oraz grzebień o rzadkich i gęstych zębach.
- Obcinaczkę do pazurów przeznaczoną dla psów, także w wersji z osłoną ograniczającą długość cięcia, albo szlifierkę.
- Sztyft lub proszek hamujący krwawienie, na wypadek zacięcia pazura.
- Płyn do uszu przeznaczony dla psów, wacik i rękawiczki.
- Matę lub ręcznik, po których łapy się nie ślizgają.
- Przysmaki albo matę do lizania, które pomagają skojarzyć pielęgnację z czymś przyjemnym.
Pazury i pazury wilcze
Dogs Trust, brytyjska organizacja zajmująca się psami, zaleca oglądanie pazurów mniej więcej co dwa tygodnie. Jeśli pazury stojącego psa nie sięgają podłoża, zwykle nie wymagają skracania. Sygnałem do działania jest pazur zwężający się w cienki, zakrzywiony szpic albo zaczepiający o dywan, pościel czy ubranie.
Samo stukanie pazurów o podłogę nie przesądza, że są za długie. Psy, które dużo chodzą po twardej nawierzchni, mogą ścierać je same. U małych, lekkich psów i u psów starszych, które mniej się ruszają, pazury ścierają się słabiej, więc kontrola jest tym bardziej potrzebna.
Każdy pazur ocenia się osobno, bo ich długość bywa różna nawet na jednej łapie. Dogs Trust zauważa, że pazury drugiego i piątego palca często wymagają mniejszego skrócenia niż pazury środkowe.
Zaniedbane pazury to nie tylko kwestia wyglądu. Według Dogs Trust przerośnięty pazur może wrosnąć w opuszkę, co jest bardzo bolesne i grozi zakażeniem, a zbyt długie pazury zmieniają ustawienie palców i utrudniają poruszanie się.
Osobnej uwagi wymagają pazury wilcze, położone wyżej, po wewnętrznej stronie łapy. Nie dotykają ziemi, więc się nie ścierają, a zaniedbane mogą wrosnąć w skórę albo się złamać. Budowę pazura, technikę cięcia i postępowanie przy krwawieniu opisuje poradnik o skracaniu pazurów krok po kroku.
Pazury wilcze łatwo zahaczają się w czasie zabawy, dlatego Dogs Trust radzi utrzymywać je krótkie, nawet jeśli rosną wolno.
Gdy pies wyrywa łapę, zabieg zaczyna się od nauki, a nie od obcinaczki. Pomaga stopniowe oswajanie z dotykiem łap i obcinaczką, prowadzone krótkimi sesjami z nagrodą.
Uszy: oglądać często, czyścić rzadko
Zdrowe ucho nie ma nagromadzonej woskowiny, przykrego zapachu ani obrzęku małżowiny. Według PDSA większość psów nie potrzebuje regularnego czyszczenia uszu, więc jeśli wszystko wygląda dobrze, najlepiej ich nie ruszać. Czyszczenie może pomóc psom z bardzo woskowymi uszami albo z nawracającymi zapaleniami.
Przy przeglądzie unosi się małżowinę i ogląda wejście do ucha w dobrym świetle: kolor skóry, ilość woskowiny, wydzielinę i zapach. Nadmiar włosów PDSA także wymienia wśród rzeczy, których w zdrowym uchu być nie powinno.
Patyczki higieniczne nie nadają się do psiego ucha, bo wpychają zabrudzenia głębiej i grożą uszkodzeniem błony bębenkowej. Stosuje się płyn dla psów i wacik, którym przeciera się tylko wejście do ucha. Kolejne kroki i sytuacje, w których zabieg trzeba odłożyć, zawiera instrukcja czyszczenia psich uszu.
Zaczerwienione, bolesne lub nieprzyjemnie pachnące ucho najpierw ogląda lekarz, bo może być potrzebny lek. Tak samo postępuje się u psa, który często drapie ucho i wciąż potrząsa głową.
Jeśli lekarz zalecił czyszczenie, a pies nie pozwala dotknąć ucha, PDSA radzi skontaktować się z lecznicą, zamiast działać na siłę.
Oczy i okolice oczu
Zdrowe oczy są jasne, czyste i otwarte, a spojówki mają łososiowo-różowy kolor. Brak zacieków albo niewielkie zacieki mieszczą się w normie. Zaczerwienienie, łzawienie, strupki, zmętnienie, mrużenie albo zamykanie oka to sygnały do kontaktu z lekarzem.
Włosy opadające na oczy mogą je drażnić, dlatego RSPCA radzi je przycinać, żeby pies dobrze widział. Przy okazji przeglądu ocenia się też sierść pod oczami. Gdy pojawiają się na niej rdzawe przebarwienia, przydaje się wiedza o tym, skąd biorą się zacieki i łzawienie.
Przycinanie włosów wokół oczu wymaga pewnej ręki. Przy niespokojnym psie bezpieczniej zlecić je groomerowi albo lecznicy, bo RSPCA zaleca powierzanie strzyżenia zaufanemu fachowcowi.
Ogon i okolica odbytu
Przegląd kończy się pod ogonem. W normie ogon porusza się swobodnie, a okolica odbytu jest czysta, bez strupów i przyklejonego kału. Sygnałami problemu są saneczkowanie, czyli ciągnięcie pupy po podłożu, wygryzanie okolic ogona oraz ogon zwisający i nieruchomy.
Przyczyn saneczkowania jest kilka, od zabrudzonej sierści po gruczoły okołoodbytowe. Gdy pies ciągnie pupę po ziemi, przyczynę ustala się razem z lekarzem, bo opróżnianie gruczołów nie należy do domowej pielęgnacji.
Skóra, sierść i zęby przy okazji szczotkowania
Szczotkowanie to dobry moment na obejrzenie skóry. RSPCA zwraca uwagę na zadrapania, stany zapalne, guzki i zgrubienia, które powinien ocenić lekarz. Sierść rozgarnia się w kilku miejscach, bo pod gęstą okrywą łatwo przeoczyć ranę, wysypkę czy łysy placek.
Regularne szczotkowanie usuwa martwy włos i złuszczony naskórek, zapobiega kołtunom, rozprowadza naturalny łój po sierści i pomaga pozbyć się kłosów traw. Szczotkuje się zgodnie z kierunkiem wzrostu włosa, zaczynając od miękkiej szczotki albo grzebienia o rzadkich zębach.
Kołtuny przy samej skórze bezpieczniej oddać groomerowi lub lecznicy, niż usuwać je samodzielnie. Każdy nowy guzek i każdą zmianę wielkości lub wyglądu istniejącego warto zanotować i pokazać lekarzowi, bo przy kolejnym przeglądzie łatwiej wtedy ocenić różnicę.
Pcheł i kleszczy szuka się także w miejscach słabo widocznych: między palcami, pod pachami i między tylnymi łapami. Gdy w sierści znajdzie się kleszcz, przydaje się wiedza, jak bezpiecznie wyjąć kleszcza i co potem obserwować.
W czasie przeglądu zagląda się też do pyska. Według RSPCA choroby zębów i dziąseł są częste, powodują ból i mogą prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. Szczotkowanie, gryzaki i kontrole w lecznicy omawia część poświęcona temu, jak dbać o zęby i dziąsła psa.
Kiedy do weterynarza: wystarczy jeden z poniższych sygnałów.
- Oko zaczerwienione, łzawiące, zmętniałe, mrużone albo zamykane.
- Ucho bolesne, obrzęknięte, z wydzieliną lub przykrym zapachem, albo pies przechyla głowę, ciągle drapie ucho lub trzepie głową.
- Pazur złamany albo wrastający w opuszkę, albo pies kuleje.
- Saneczkowanie, przyklejony kał albo wygryzanie okolic ogona.
- Nowy lub zmieniający się guzek na skórze.
- Blade albo suche dziąsła - wtedy telefon do lecznicy od razu.
Pielęgnacja psa bez stresu - jak go do niej przyzwyczaić
RSPCA radzi zaczynać pielęgnację wcześnie i prowadzić ją krótkimi, przyjemnymi sesjami. Na początek wybiera się miejsca, których dotyk pies dobrze znosi, na przykład głowę, szyję i tułów. Brzuch, łapy i ogon dochodzą później, gdy pies czuje się już swobodnie.
Jeśli pies zaczyna się denerwować albo czuje dyskomfort, sesję od razu się przerywa. Spokojne zachowanie nagradza się w trakcie, a nie tylko na końcu. Dzięki temu oglądanie uszu czy skracanie pazurów nie kojarzy się psu z przymusem.
Dotyk łap, uszu i pyska można ćwiczyć także wtedy, gdy nic nie trzeba robić, nagradzając psa za spokój. Dogs Trust radzi włączyć dotykanie łap do codziennych sytuacji, zawsze z przysmakiem. Gdy przychodzi pora na prawdziwy zabieg, pies zna już cały rytuał.
Nie każdy zabieg trzeba wykonywać samodzielnie. Psa, który nie znosi skracania pazurów, można z tym zabrać do lecznicy albo do groomera. Lekarz lub technik weterynaryjny pokaże też, jak bezpiecznie przycinać pazury i oglądać zęby. Psy bardzo zestresowane bywają strzyżone w lecznicy, czasem w sedacji.
W skrócie: przegląd od nosa po ogon co najmniej dwa razy w tygodniu, pazury mniej więcej co dwa tygodnie, uszy i oczy oglądane zawsze, a czyszczone tylko w razie potrzeby. Każda zmiana w stosunku do normy psa to powód do rozmowy z lekarzem.
