Przysmaki · 9 min czytania

Przysmaki dla psa - jak nagradzać, żeby nie przekarmić

Przysmaki dla psa nie przekarmią go, jeśli razem dają najwyżej około 10 procent dziennej energii, a posiłek zmniejsza się o tyle, ile kalorii dostarczyły nagrody. Na treningu wystarczają bardzo małe kawałki, część nagród może pochodzić z dziennej porcji karmy, a twarde gryzaki i jedzenie ze stołu wymagają ostrożności.

Ilustracja: Przysmaki dla psa - jak nagradzać, żeby nie przekarmić

Treść przygotowana przy wsparciu sztucznej inteligencji (AI).

Co liczy się jako przysmak - nie tylko ciastka z paczki

WSAVA, światowe stowarzyszenie lekarzy weterynarii małych zwierząt, uznaje za przysmak każde jedzenie podawane psu poza pełnoporcjową, zbilansowaną karmą. Należą tu zarówno kupne kąski, jak i domowe dodatki przygotowane z jedzenia przeznaczonego dla ludzi.

Do dziennego rachunku wlicza się więc:

  • kąski treningowe, ciastka i inne gotowe przekąski,
  • gryzaki, w tym dentystyczne, suszone części zwierząt, poroże i ser himalajski,
  • suplementy,
  • kawałek sera, wędliny albo pasztetu, w który zawija się tabletkę,
  • resztki z ludzkiego stołu, owoce i warzywa.

Kąsek, w którym pies dostaje tabletkę, łatwo pominąć w rachunku, a przy dłuższym leczeniu podaje się go codziennie. Dla WSAVA to taki sam przysmak jak każdy inny. Podobnie jest z kąskami od gości, sąsiadów czy dzieci, o których opiekun nie zawsze wie.

Przysmaki mają realne zalety: ułatwiają naukę, dają psu zajęcie i stymulację umysłową, mogą też wzmacniać więź z opiekunem. WSAVA zwraca jednak uwagę, że w nadmiarze rozregulowują podstawową dietę i prowadzą do niezamierzonego przybierania na wadze.

Jedzenie jest nagrodą łatwą do podania w odpowiednim momencie, dlatego przydaje się przy nauce komend i przy zabiegach pielęgnacyjnych. Tak wygląda choćby oswajanie psa z obcinaniem pazurów, w którym spokojne zachowanie przy kolejnych krokach nagradza się małym kąskiem.

Ile mogą dać przysmaki - zasada 10 procent

WSAVA zaleca, by przysmaki dawały najwyżej około 10 procent dziennej energii psa. Poradnik żywieniowy Uniwersytetu Guelph ujmuje to podobnie: wszystko, co pies zjada poza posiłkami, ma się zmieścić w 10 procentach dziennych kalorii. Resztę energii zapewnia pełnoporcjowa karma.

Limit dotyczy kalorii, a nie liczby sztuk. Dziesięć drobnych kąsków treningowych może dać mniej energii niż jeden duży gryzak, dlatego przy planowaniu nagród liczy się kaloryczność, a nie liczba czy objętość przysmaków.

Stawka jest wysoka. Poradnik Uniwersytetu Guelph przypomina, że otyłość wiąże się u psów m.in. z chorobą zwyrodnieniową stawów, chorobami nerek i skóry, insulinoopornością oraz nowotworami. Nadmiar kalorii z przysmaków łatwo przeoczyć, bo pojedynczy kąsek wydaje się drobiazgiem.

Przysmaki nie zastępują posiłku, bo każdy pies potrzebuje pełnoporcjowej, zbilansowanej diety. Gdy pies dostaje nagrody, jego zwykłą porcję zmniejsza się o tyle samo.

PDSA, brytyjska organizacja weterynaryjna, proponuje prosty sposób: odłożyć 10 procent dziennej porcji karmy i traktować tę część jako dzienną pulę nagród. Przeliczenie limitu na kalorie dla psa o konkretnej masie pokazuje tabela dziennego limitu kalorii z przysmaków.

W skrócie: przysmaki razem najwyżej około 10 procent dziennej energii, posiłek mniejszy o tyle samo, żadnych nagród zamiast posiłku. Psu z chorobą, nadwrażliwością pokarmową albo na diecie weterynaryjnej rodzaj przysmaków dobiera lekarz.

Jak nagradzać na treningu, żeby kalorie się nie sumowały

Podczas nauki nagrody padają jedna po drugiej, więc łatwo przekroczyć limit, nie zauważając tego. Poradnik Uniwersytetu Guelph zwraca uwagę, że popularne nagrody treningowe, takie jak ciastka, ser, parówki, liofilizowana wątróbka czy masło orzechowe, mają dużo kalorii i tłuszczu.

Te same zalecenia wskazują małe, suche lub półwilgotne kąski treningowe o kaloryczności 3-5 kcal na sztukę. Taki kąsek można jeszcze podzielić na trzy części, co trzykrotnie zmniejsza energię jednej nagrody.

Dzień z treningiem może wyglądać tak:

  1. Rano odmierzyć dzienną porcję karmy, najlepiej na wadze kuchennej.
  2. Część tej porcji odłożyć do saszetki treningowej - pies dostaje wtedy nagrody bez dodatkowych kalorii.
  3. Gdy karma nie wystarcza jako motywacja, sięgnąć po bardziej atrakcyjny przysmak, ale pokrojony na bardzo małe kawałki.
  4. Ćwiczyć krótko - poradnik Uniwersytetu Guelph proponuje dla dorosłego psa sesje trwające 5-10 minut.
  5. Wieczorem podać w misce to, co zostało z porcji, pomniejszone o kalorie zjedzonych przysmaków.

Dzięki temu w dzień intensywnej nauki pies dostaje więcej nagród, ale nie więcej energii. Ma to znaczenie, bo utrzymanie prawidłowej masy ciała WSAVA uznaje za niezbędne dla zdrowia i jakości życia psa.

Poradnik z Guelph wspomina też o półwilgotnych karmach w formie wałka, które kroi się na kostki: dla psa są wyraźniejszą nagrodą niż sucha karma, a opiekunowi zostawiają mniej bałaganu.

Jakie przysmaki dla psa wybrać - rodzaje i ich ograniczenia

Rodzaj nagrody dobiera się do sytuacji: inny pasuje do nauki, inny do zajęcia psa na dłuższą chwilę. Każdy ma też inne słabe strony.

Rodzaj nagrodyKiedy się przydajeNa co uważać
Karma z dziennej porcjitrening, codzienne drobne nagrodytrzeba ją odjąć od posiłku, inaczej staje się dodatkiem
Małe kąski treningowenauka, gdy nagród jest dużokaloryczność sztuki; kąski po 3-5 kcal można dzielić na części
Owoce i warzywa bezpieczne dla psalekka przekąskatylko gatunki dozwolone dla psów, pokrojone na małe kawałki
Przysmaki liofilizowanenagroda o dużej atrakcyjnościdużo kalorii w małym kąsku
Gryzaki z suszonych części zwierzątzajęcie na dłużejwysoka kaloryczność; surowe, nieprzetworzone części zwierząt mogą przenosić drobnoustroje
Kości i bardzo twarde gryzakinie są zalecaneWSAVA radzi unikać kości oraz nadmiernie twardych gryzaków, np. poroża i kopyt
Jedzenie ze stołupojedyncze, dobrze dobrane kąskibywa niezdrowe, a część produktów jest toksyczna

Gotowe przysmaki mają przewagę nad jedzeniem ze stołu: rodzaj paszy i skład są podane na etykiecie. Kodeks dobrego znakowania FEDIAF wyjaśnia, że karma uzupełniająca służy do łączenia z innym pożywieniem albo do podania jako przekąska, więc nie pokrywa dziennego zapotrzebowania.

Wartość energetyczną, jaką dostarczają przysmaki dla psa, producent może umieścić na etykiecie, ale według kodeksu FEDIAF nie musi, bo taka deklaracja jest dobrowolna. Gdy jej brakuje, WSAVA radzi zapytać o nią producenta, zanim przysmak trafi do codziennego planu nagród.

Z opakowania da się wyczytać więcej. Napis „z kurczakiem” oznacza według kodeksu FEDIAF co najmniej 4 procent kurczaka, a „bogaty w kurczaka” - co najmniej 14 procent. Pozostałe dane, od składników analitycznych po dodatki, objaśnia instrukcja czytania etykiety przysmaku.

Osobną grupę tworzą liofilizowane kąski z mięsa i podrobów - lekkie, ale kaloryczne, dlatego przy treningu kruszy się je na drobne kawałki.

Gryzaki i twarde przysmaki - kiedy nagroda staje się ryzykiem

WSAVA ostrzega, że niewłaściwy przysmak, nawet popularny, może prowadzić do otyłości, urazów, niedrożności, a nawet śmierci psa. Szczególnej uwagi wymagają gryzaki, bo pies obgryza je długo i może połknąć odgryziony kawałek.

Zalecenia WSAVA dotyczące gryzaków są konkretne:

  • kości, zarówno gotowane, jak i surowe, mogą wyrządzić poważne szkody przy gryzieniu lub połknięciu,
  • nadmiernie twardych gryzaków, takich jak poroże i kopyta, oraz gryzaków z ostrymi krawędziami lepiej unikać,
  • wielkość i kształt przysmaku dobiera się tak, by zmniejszyć ryzyko zadławienia,
  • pies gryzie gryzaki i przysmaki pod nadzorem.

Gryzaki mają też sporo kalorii. Według zestawienia WSAVA 28 g pałki z suszonego żwacza dostarcza ok. 217 kcal, a dzienny limit przysmaków dla dorosłego psa ważącego 20 kg wynosi ok. 79 kcal. Jeden taki gryzak przekracza więc limit prawie trzykrotnie.

Przy gryzakach z suszonych części zwierząt dochodzi kwestia higieny. WSAVA wskazuje, że surowe, nieprzetworzone przysmaki pochodzenia zwierzęcego, np. zanieczyszczone świńskie uszy, niosą ryzyko przenoszenia drobnoustrojów chorobotwórczych.

Poroże uchodzi za gryzak na lata, ale zalecenia weterynaryjne są w jego przypadku wyjątkowo ostrożne - poroże a ryzyko złamania zęba to temat, w którym WSAVA mówi wprost o unikaniu takich gryzaków.

Inną kategorią są gryzaki dentystyczne do codziennej higieny. Również one wliczają się do dziennej puli przysmaków i również wymagają nadzoru.

Jedzenie ze stołu jako nagroda - co jest bezpieczne, a co toksyczne

PDSA zauważa, że większość psów jest mniejsza od ludzi, więc kąsek, który dla człowieka jest drobiazgiem, dla psa oznacza dużo kalorii. Jako zdrowszą nagrodę ta sama organizacja podaje gotowanego na parze kurczaka albo pokrojone owoce i warzywa bezpieczne dla psów.

Zestawienie WSAVA pokazuje, jak szybko rośnie rachunek:

  • 28 g chudej gotowanej piersi kurczaka bez skóry - ok. 47 kcal, czyli cały dzienny limit przysmaków psa ważącego 10 kg,
  • jeden herbatnik typu digestive o masie 17 g - ok. 75 kcal,
  • 28 g sera cheddar - ok. 120 kcal, czyli więcej niż limit psa ważącego 30 kg (ok. 108 kcal).

Część produktów z ludzkiej kuchni jest dla psa toksyczna. WSAVA wymienia wśród nich:

  • czekoladę,
  • orzechy makadamia,
  • cebulę, por, szalotkę, czosnek i szczypiorek,
  • winogrona, rodzynki, koryntki i sułtanki,
  • ksylitol, czyli słodzik,
  • alkohol i surowe ciasto drożdżowe,
  • napoje z kofeiną: kawę, herbatę i napoje energetyczne.

Owoce i warzywa należą do nagród niskokalorycznych, ale nie wszystkie są dla psa obojętne. Dozwolone gatunki, sposób krojenia i produkty zakazane zestawia lista owoców i warzyw dla psa.

Kiedy do weterynarza: pies zjadł czekoladę, winogrona, rodzynki, koryntki lub sułtanki, produkt z ksylitolem, cebulę albo czosnek, albo orzechy makadamia. Kontakt z lekarzem weterynarii jest wtedy pilny - bez czekania na objawy i bez prób leczenia na własną rękę.

Jak rozdzielić dzienną pulę - przykład dla psa ważącego 10 kg

Dla dorosłego psa ważącego 10 kg WSAVA podaje limit ok. 47 kcal z przysmaków dziennie. To wystarcza na sporo nagród, pod warunkiem że są drobne. Przykładowy podział, oparty na wartościach z zestawień WSAVA i Uniwersytetu Guelph:

NagrodaIlośćOk. kcal
kąski treningowe po 3 kcal8 sztuk24
gotowana pierś kurczaka do podania tabletki10 g17
razem-41 z 47

Ten sam limit wyczerpuje ok. 11 g sera cheddar. Kąsków po 5 kcal zmieści się w nim 9, a po podzieleniu każdego na trzy części - 27 drobnych nagród.

Dla psa ważącego 4 kg limit wynosi ok. 24 kcal, czyli mniej więcej połowę tej puli, a dla psa ważącego 30 kg ok. 108 kcal. Dzielenie kąsków ma więc największe znaczenie przy małych psach.

Jeśli danego dnia pies dostaje gryzak, pula na pozostałe nagrody maleje o jego kalorie, a przy dużym gryzaku może zniknąć zupełnie.

Jak ograniczyć przysmaki, nie rezygnując z nagradzania

Nagroda nie musi być jedzeniem. PDSA wymienia jako alternatywę dodatkową zabawę, pieszczoty i spokojną pielęgnację, a WSAVA zachęca, by szukać innych sposobów na przyjemnie spędzony czas z psem.

Wśród lżejszych nagród jedzeniowych PDSA podsuwa mrożone różyczki brokułu, które według tej organizacji wiele psów przyjmuje bardzo chętnie.

Kilka nawyków pomaga utrzymać dzienną pulę w ryzach:

  • nagrody odlicza się z góry na cały dzień - poradnik Uniwersytetu Guelph radzi przygotowywać porcje przysmaków wcześniej,
  • wszyscy domownicy korzystają z tej samej puli, a nie każdy z własnego zapasu,
  • duże kąski dzieli się na mniejsze, co od razu zmniejsza kalorie jednej nagrody,
  • gryzak podaje się raczej w dzień, w którym pies dostaje mniej nagród treningowych,
  • resztki z obiadu nie trafiają do psa poza ustaloną pulą.

Jeśli pies przybiera na wadze mimo liczenia przysmaków, warto omówić z lekarzem weterynarii jego dzienne zapotrzebowanie energetyczne. WSAVA zaleca ustalać odpowiednią ilość i rodzaj przysmaków razem z zespołem lecznicy.

Najczęstsze pytania

Czy przysmaki mogą zastąpić psu część posiłku?

Nie. WSAVA podkreśla, że każdy pies potrzebuje pełnoporcjowej, zbilansowanej diety, a przysmak jej nie zastępuje. Nagrody uzupełniają posiłki w granicach około 10 procent dziennej energii, a porcję karmy zmniejsza się tylko o tyle, ile kalorii dały.

Czy można nagradzać psa jego zwykłą karmą?

Tak. Poradnik Uniwersytetu Guelph proponuje odmierzyć dzienną porcję karmy i część z niej wykorzystać jako nagrody na treningu. Pies dostaje wtedy wzmocnienie bez dodatkowych kalorii, a pozostałą karmę zjada w misce jako zwykły posiłek.

Ile kalorii ma jeden kąsek treningowy?

Małe, suche lub półwilgotne kąski treningowe mają według Uniwersytetu Guelph 3-5 kcal na sztukę. Wartość konkretnego produktu podaje etykieta albo producent. Większy kąsek można przełamać na kilka kawałków i rozłożyć na kolejne powtórzenia ćwiczenia.

Czy suszone uszy i inne gryzaki też wlicza się do limitu?

Tak, WSAVA zalicza gryzaki do przysmaków. W jej zestawieniu suszone ucho świni o masie 56 g dostarcza ok. 242 kcal, czyli więcej niż dzienny limit przysmaków nawet dla psa ważącego 45 kg, który wynosi ok. 146 kcal.

Co zrobić, gdy pies zjadł czekoladę albo rodzynki?

Od razu skontaktować się z lekarzem weterynarii, nie czekając na objawy. WSAVA wymienia czekoladę oraz winogrona, rodzynki, koryntki i sułtanki wśród składników toksycznych dla psów. W rozmowie z lecznicą przydaje się informacja, co pies zjadł, w jakiej ilości i kiedy.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny. Gdy pies ma niepokojące objawy, decyzję o leczeniu podejmuje lekarz weterynarii.

Wszystkie artykuły w temacie: przysmaki