Świąd, strupy, czarne drobiny - objawy pcheł
Pchły to bezskrzydłe owady długości 2-6 mm, spłaszczone z boków, z mocnymi tylnymi nogami do skakania. Na psach w Europie najczęściej występuje pchła kocia (Ctenocephalides felis), a w dalszej kolejności pchła psia (C. canis) i pchła jeża.
Objawy zależą od tego, jak często i jak długo pies ma pchły, oraz od jego wrażliwości. Pies bez alergii może tylko od czasu do czasu się drapać. U psa uczulonego na ślinę pcheł pojawiają się świąd, wyłysienia, łamliwa sierść, grudki i zaczerwienienia ze strupami.
Zmiany przy alergicznym pchlim zapaleniu skóry typowo dotyczą okolicy lędźwiowej i nasady ogona, a mogą obejmować uda i brzuch. Często dochodzi do wtórnych zakażeń skóry, a w przewlekłych przypadkach skóra grubieje.
Inne sygnały to niedokrwistość przy masowej inwazji, szczególnie u młodych, starych i osłabionych zwierząt, oraz zakażenie tasiemcem Dipylidium caninum. Według ESCCAP silnie wskazuje ono na obecne albo niedawne pchły, bo tasiemiec przenoszony przez pchły potrzebuje ich do rozwoju.
Część preparatów przeciwpasożytniczych działa jednocześnie na pchły i kleszcze, a ich formy, od tabletek po obroże, zebrano w omówieniu tabletek, kropli i obroży na pchły i kleszcze.
Jak potwierdzić pchły u psa grzebieniem i wilgotną chusteczką
Przy niewielkiej liczbie pcheł i gęstej sierści pasożyty łatwo przeoczyć. Według ESCCAP najczulszą metodą wykrywania pcheł jest wyczesywanie psa. Gdy samych pcheł nie widać, w sierści można znaleźć ich odchody.
- Postawić psa na jasnym ręczniku albo prześcieradle.
- Przeczesać sierść gęstym grzebieniem do wyczesywania pcheł, zwłaszcza na grzbiecie przy nasadzie ogona, na udach i na brzuchu.
- Obejrzeć zęby grzebienia i tkaninę. Pchły to szybko poruszające się owady, a ich odchody to czarne lub czerwonoczarne drobiny w kształcie walców albo przecinków.
- Strząsnąć wyczesany materiał na wilgotny biały papier albo chusteczkę.
- Po chwili obejrzeć drobiny. Pchle odchody otaczają się czerwoną obwódką albo rozpuszczają się w czerwonobrązową plamę, bo zawierają niestrawioną krew.
Pies, który dużo się wylizuje, może usuwać pchły z sierści na bieżąco. ESCCAP zauważa, że z tego powodu u psów z alergią na pchły trudno czasem potwierdzić ich obecność. Ujemny wynik czesania nie wyklucza więc problemu, gdy pies wyraźnie cierpi z powodu świądu.
Dlaczego pchły widać na psie, a problem jest w domu
Na psie żyją tylko dorosłe pchły. Jaja i niedojrzałe stadia, które stanowią większość populacji w zapchlonym domu, znajdują się w otoczeniu. Samica składa na zwierzęciu średnio 20 jaj dziennie, a jaja spadają z sierści na dywany, podłogę czy ziemię.
Jeśli na psie są samce i samice, rozmnażanie i składanie jaj zaczyna się bardzo szybko, w ciągu 48 godzin od zapchlenia. Rozwój od jaja do dorosłej pchły trwa w idealnych warunkach zaledwie 14 dni, ale może wydłużyć się do 140 dni.
| Stadium | Gdzie przebywa | Co warto o nim wiedzieć |
|---|---|---|
| Jajo | spada z sierści do otoczenia | perłowobiałe, około 0,5 mm; w dobrych warunkach larwy wylęgają się po kilku dniach |
| Larwa | u nasady włókien dywanu, pod meblami, w szczelinach | unika światła; żywi się złuszczonym naskórkiem i odchodami dorosłych pcheł zawierającymi krew; przechodzi trzy stadia |
| Poczwarka w kokonie | w tych samych ukrytych miejscach | dobrze chroniona przed zmianami warunków; może czekać na żywiciela 6 miesięcy i dłużej |
| Dorosła pchła | na psie lub kocie | wychodzi z kokonu pod wpływem dwutlenku węgla, drgań, nacisku i ciepła; po pierwszym posiłku potrzebuje krwi codziennie, a bez żywiciela przeżywa tylko kilka dni |
Ten cykl wyjaśnia, dlaczego pchły mogą pojawić się w mieszkaniu, które przez jakiś czas stało puste. Poczwarki przeżywają miesiące bez żywiciela, a gdy zbliża się człowiek lub zwierzę, dorosła pchła może szybko opuścić kokon.
Z tego samego powodu pchły wracają, gdy po kuracji nie zadbano o otoczenie.
Centralne ogrzewanie i wykładziny sprzyjają rozwojowi pcheł niezależnie od pory roku. Szczyt zapchleń przypada na lato i jesień, ale według ESCCAP do zapchlenia może dojść przez cały rok.
Jak pozbyć się pcheł z psa i z mieszkania
ESCCAP opisuje leczenie zapchlenia jako dwa równoległe działania: zabicie dorosłych pcheł na zwierzętach i ograniczenie stadiów rozwojowych w otoczeniu. Preparat stosowany regularnie u psa stopniowo zmniejsza liczbę jaj i larw w domu, ale przy silnym zapchleniu zwykle potrzebne jest też działanie w otoczeniu.
- Zastosować u psa zarejestrowany preparat przeciw pchłom zgodnie z ulotką. Dobór środka dla szczenięcia, suki w ciąży lub karmiącej i psa przewlekle chorego warto ustalić z lekarzem.
- Zabezpieczyć w tym samym czasie wszystkie psy i koty w domu, także te, które nie wychodzą na zewnątrz. ESCCAP zwraca uwagę, że właściciele czasem o tym zapominają.
- Codziennie odkurzać mieszkanie, szczególnie miejsca, w których pies najczęściej przebywa, szczeliny w kanapach i fotelach oraz podłogę pod meblami.
- Wyprać koce, dywaniki i inne tkaniny, na których pies leży.
- Przy silnym zapchleniu zastosować środek przeznaczony do otoczenia albo preparat dla zwierzęcia działający także na jaja i larwy. ESCCAP radzi skupić się na miejscach, w których pies spędza najwięcej czasu.
- Pamiętać o samochodzie, szopie i innych miejscach, w których pies odpoczywa.
Środki do otoczenia i preparaty dla zwierząt stosuje się wyłącznie zgodnie z etykietą. W domu z kotem trzeba szczególnie uważać, aby nie użyć u kota preparatu przeznaczonego tylko dla psów.
ESCCAP ostrzega, że część pyretroidów do stosowania na skórę psa jest toksyczna dla kotów. Dotyczy to m.in. permetryny, a ryzyko kropli z permetryną dla kota opisano osobno.
Merck Veterinary Manual podaje, że opanowanie zapchlenia trwa zwykle od 6 tygodni do 3 miesięcy, a pojedyncze pchły mogą być widoczne na psie przez 8 tygodni, czasem dłużej. Wynika to z cyklu rozwojowego: z poczwarek ukrytych w otoczeniu przez pewien czas wychodzą nowe pchły.
Codzienne odkurzanie i pranie tkanin przydaje się także później, jako część zwykłego porządku w mieszkaniu z psem.
Dlaczego pchły wracają mimo leczenia
Wytyczne ESCCAP wymieniają przyczyny niepowodzeń nawet dobrze zaplanowanego zwalczania pcheł:
- nieleczenie wszystkich zwierząt w domu w tym samym czasie,
- stosowanie preparatu niezgodnie z instrukcją, np. zły sposób podania albo niewłaściwe odstępy między kolejnymi zabiegami,
- kąpiele i pływanie, które mogą osłabiać działanie preparatów stosowanych na skórę,
- pominięcie miejsc, w których pchły rozwijają się najliczniej, w tym samochodu i szopy,
- kontakt z innymi zapchlonymi zwierzętami albo miejscami poza domem.
Termin kąpieli psa, który dostaje krople lub inny preparat na skórę, ustala się zgodnie z ulotką. Częstotliwość i sposób mycia psa omawia poradnik o kąpieli psa.
Tam, gdzie ponowne zapchlenie jest bardzo prawdopodobne, na przykład w domach z kilkoma zwierzętami, u psów myśliwskich czy w hodowlach, ESCCAP zaleca regularną profilaktykę, a przy dużym ryzyku ochronę przez cały rok.
U psa z alergią na pchły celem jest utrzymanie ich liczby na poziomie bliskim zeru przez długi czas.
Czy pchły psa gryzą ludzi i kiedy iść do lekarza
Pchły mogą ugryźć człowieka. Merck Veterinary Manual wskazuje, że to świeżo wylęgłe, jeszcze niepożywione pchły atakują zwierzęta i gryzą ludzi. Według ESCCAP do zapchlenia ludzi dochodzi, gdy przy silnej inwazji wylęga się dużo dorosłych pcheł, a w pobliżu brakuje odpowiedniego zwierzęcia.
W takiej sytuacji ESCCAP zaleca zwalczanie pcheł u wszystkich zwierząt w domu, a także u zwierząt z bliskiego otoczenia. Ukąszenia u domowników są sygnałem, że w mieszkaniu rozwija się duża populacja pcheł.
Kiedy do weterynarza: gdy pies intensywnie się drapie albo wygryza sierść, ma wyłysienia, strupy albo sączące się miejsca na skórze albo gdy wokół odbytu lub w kale widać białe człony tasiemca.
Od razu, gdy pies ma blade dziąsła albo jest wyraźnie osowiały, zwłaszcza jeśli to szczenię albo stary pies, bo silna inwazja pcheł może prowadzić do niedokrwistości.
Konsultacji wymaga też dobór preparatu dla szczenięcia, suki w ciąży lub karmiącej i psa przewlekle chorego.
