Zęby i gryzaki · 7 min czytania

Gryzaki dentystyczne dla psa - co robią i jak je podawać

Gryzaki dentystyczne dla psa ścierają płytkę podczas żucia i mają ograniczać odkładanie się kamienia, a podaje się je w rozmiarze dobranym do masy ciała psa, pod nadzorem i zgodnie z instrukcją producenta. Działanie potwierdzone badaniami mają produkty z pieczęcią VOHC. Gryzak uzupełnia szczotkowanie, które Uniwersytet Cornella uznaje za najskuteczniejszą domową metodę profilaktyki.

Ilustracja: Gryzaki dentystyczne dla psa - co robią i jak je podawać

Treść przygotowana przy wsparciu sztucznej inteligencji (AI).

Jak gryzaki dentystyczne dla psa wpływają na płytkę i kamień?

Wytyczne AAHA opisują trzy sposoby działania produktów do profilaktyki jamy ustnej: mechaniczny, czyli ścieranie płytki, niemechaniczny, czyli chemiczny, oraz połączenie obu. Część ekspertów woli produkty o podwójnym działaniu, bo korzystają z nich wszystkie zęby.

Gryzak działa przede wszystkim podczas żucia, więc jego efekt zależy od tego, czy pies rzeczywiście go gryzie, a nie połyka po kilku kęsach. AAHA zalicza przysmaki z pieczęcią VOHC do sposobów wspierania zdrowia jamy ustnej przy okazji nagradzania psa.

Wytyczne zauważają, że przysmaki są ważną częścią więzi między człowiekiem a zwierzęciem, a wybór takich, które przy okazji wspierają zdrowie jamy ustnej, jest pomocny. Lista przysmaków z akceptacją VOHC jest według AAHA szeroka.

Uniwersytet Cornella podkreśla, że żucie jest ważne zarówno dla zdrowia zębów, jak i jako zajęcie, które urozmaica psu dzień. Dlatego kluczowe jest zapewnienie mu bezpiecznych rzeczy do gryzienia.

Gryzaki są elementem domowej pielęgnacji zębów psa, ale nie jej podstawą. Cornell uznaje szczotkowanie za najskuteczniejszą metodę zapobiegania chorobom zębów w domu, a jako dodatkowe metody wymienia gryzaki i przysmaki dentystyczne, dodatki do wody, żele i spraye.

Co znaczy pieczęć VOHC na gryzaku?

VOHC to rada złożona ze stomatologów weterynaryjnych i naukowców zajmujących się stomatologią. Ocenia dane z badań przesłanych przez producenta i przyznaje pieczęć produktom spełniającym jej standardy. Sama produktów nie testuje. Pieczęć może dotyczyć płytki, kamienia albo obu jednocześnie.

AAHA popiera metodologię VOHC i podkreśla, że choć wiele produktów deklaruje działanie na płytkę i kamień, tylko te z akceptacją VOHC spełniły z góry ustalone standardy. Najważniejsze wymagania rady wyglądają tak:

Wymóg VOHCCo to oznacza w praktyce
Dwa badaniaWynik musi się powtórzyć, a nie pojawić się raz
Co najmniej 28 dni każdego badaniaKrótszy test nie wystarcza; dłuższe badania są mile widziane
Spadek wskaźnika płytki lub kamienia o co najmniej 15 procent w każdym badaniu i o 20 procent średnioPorównanie z grupą kontrolną, z istotnością statystyczną w każdym badaniu
Skaling i polerowanie zębów w dniu rozpoczęciaBadanie mierzy, jak szybko osady wracają na czyste zęby, a nie usuwanie starego kamienia
Ocena zapalenia dziąseł w trakcie badaniaWskazówka dotycząca bezpieczeństwa; VOHC nie przyznaje deklaracji „na zapalenie dziąseł”

Co pieczęć mówi o sposobie podawania

Według protokołu VOHC produkt w badaniu stosuje się tak, jak zaleca producent na opakowaniu. Pieczęć potwierdza więc działanie przy takim sposobie użycia, w tym przy rozmiarze i częstotliwości podanych na etykiecie.

Produkt bada się w postaci, w jakiej trafia do sprzedaży, a gdy występuje w kilku rozmiarach lub kształtach, obowiązują zasady dla całej linii produktów. Grupa kontrolna dostaje tylko suchą karmę, a psy w trakcie badania nie mają dostępu do innych gryzaków i przysmaków.

Protokół nie wymaga psów określonej wielkości, ale w jednym badaniu zwierzęta mają mieć podobną masę ciała i wiek. Ośrodki badawcze często korzystają z beagli, choć dopuszcza się także psy właścicieli.

Płytkę i kamień ocenia się na zewnętrznych powierzchniach wybranych zębów po obu stronach pyska, między innymi kłów, przedtrzonowców i pierwszych trzonowców. Wynik nie mówi więc nic o powierzchniach od strony języka.

Hasła „dental” albo „na zęby” bez pieczęci nie mówią, czy produkt przeszedł takie badania. Pieczęć dotyczy konkretnego produktu, a nie całej marki ani kategorii gryzaków.

Jak dobrać rozmiar i twardość gryzaka?

VOHC zaleca podawanie produktu w rozmiarze odpowiednim do masy ciała psa. Gryzaki dentystyczne produkuje się w kilku rozmiarach, a takie gryzaki dobiera się według aktualnej masy ciała psa, zgodnie z oznaczeniem producenta, a nie według tego, jak duży wydaje się gryzak.

Za mały gryzak pies może połknąć, zanim go pogryzie. Wtedy produkt nie działa mechanicznie, a twardy kawałek może podrażnić lub zatkać przewód pokarmowy, przed czym ostrzega Cornell.

Twardość ma znaczenie dla zębów. AAHA nie widzi mocnego uzasadnienia dla twardych przysmaków, takich jak poroże oraz kości naturalne i syntetyczne, które mogą naruszyć strukturę zęba i prowadzić do bólu i zakażenia. To ryzyko dotyczy wprost poroża jako gryzaka, które AAHA wymienia z nazwy.

Uniwersytet Cornella zaleca ostrożność przy wszystkich twardych przedmiotach: kościach, porożu, kopytach, skórze surowej i twardych zabawkach fabrycznych. Gryzienie twardych rzeczy może stopniowo ścierać albo łamać zęby, a część z nich grozi też uszkodzeniem lub niedrożnością przewodu pokarmowego.

Gdy dojdzie do urazu, złamany ząb po twardym gryzaku wymaga oceny lekarza. AAHA opisuje, że przy złamaniu z odsłonięciem miazgi do jej wnętrza dostają się bakterie, co prowadzi do zakażenia.

Złamane zęby opisywano nawet u 49,6 procent zwierząt towarzyszących, a według Cornella taki ząb może wymagać leczenia kanałowego albo usunięcia.

Jak bezpiecznie podawać gryzaki dentystyczne?

Bezpieczne podawanie sprowadza się do kilku zasad:

  1. Rozmiar dobrany do masy ciała psa, zgodnie z zaleceniem VOHC.
  2. Gryzak tylko wtedy, gdy właściciel może obserwować, jak pies gryzie - tak radzi VOHC.
  3. Częstotliwość zgodna z instrukcją na opakowaniu, bo w takim schemacie produkt badano.
  4. Gryzak jadalny to także przysmak, dlatego wlicza się go do dziennej puli przysmaków, a nie podaje dodatkowo.
  5. Małe, twarde resztki, które pies mógłby połknąć w całości, lepiej zabrać, bo według Cornella twarde przedmioty mogą uszkodzić przewód pokarmowy lub go zatkać.
  6. Gryzaki odstawia się, gdy pies ma bolesne zęby albo jest świeżo po zabiegu w jamie ustnej, i wraca do nich po zgodzie lekarza.

Nadzór ma też praktyczny sens: pozwala zauważyć moment, w którym gryzak robi się na tyle mały, że pies mógłby go połknąć w całości, i zabrać resztkę.

Kiedy do weterynarza: gdy po żuciu widać ukruszony lub złamany ząb, albo pies połknął duży, twardy kawałek gryzaka, albo po zjedzeniu gryzaka wymiotuje, nie je lub sprawia wrażenie obolałego. Przy krztuszeniu się lub trudnościach w oddychaniu - natychmiast.

Co omówić z lekarzem przy kontroli?

Wytyczne AAHA zalecają, by w dokumentacji psa zapisywać szczotkowanie, rodzaj żywienia, dostęp do gryzaków, przysmaków i zabawek oraz nawyki gryzienia. Warto więc pamiętać, jakie gryzaki pies dostaje i jak często.

AAHA przypomina też lekarzom, by regularnie informowali właścicieli o szkodach, jakie mogą wyrządzić niewłaściwe zabawki do żucia. Według wytycznych konkretne zalecenia, na przykład nazwa produktu i sposób użycia, częściej są potem stosowane w domu.

Uniwersytet Cornella zaleca kontakt z lekarzem, gdy pies ma kłopot z jedzeniem lub słabszy apetyt, przykry zapach z pyska, krwawienie z pyska, obrzęk szczęki lub pyska, nadmiernie się ślini albo ma wydzielinę z nosa, także krwistą.

Czego gryzak nie zrobi?

Badania VOHC zaczynają się od skalingu i polerowania zębów, więc pieczęć mówi o spowolnieniu odkładania się osadu na czystych zębach. Kamień, który już stwardniał, wymaga usunięcia twardego kamienia w znieczuleniu, a AAHA podkreśla, że skaling to zadanie przeszkolonego personelu weterynaryjnego.

Gryzak nie zastępuje też szczotkowania, które według Cornella pozostaje najskuteczniejszą metodą domową. Także szczoteczka ma jednak swoje granice - AAHA przypomina, że usuwa płytkę, ale nie kamień.

AAHA zaznacza, że u większości psów chorobie przyzębia można zapobiec. Po zabiegu u lekarza właściciel powinien dostać instrukcję higieny domowej, a lista VOHC pomaga dobrać do niej produkty o udokumentowanym działaniu.

Według AAHA złamaniom zębów często można zapobiec dzięki właściwemu doborowi gryzaków i zabawek, a u psów z lękiem separacyjnym albo gryzących kraty klatki także dzięki pracy nad zachowaniem.

W skrócie: pieczęć VOHC dla konkretnego produktu, rozmiar według masy ciała, podawanie pod nadzorem i zgodnie z etykietą, bez bardzo twardych przedmiotów, a do tego szczotkowanie i kontrole u lekarza.

Najczęstsze pytania

Czy gryzak dentystyczny usunie kamień, który pies już ma?

Badania VOHC tego nie wykazują, bo zaczynają się od oczyszczenia zębów. Pieczęć oznacza wolniejsze odkładanie płytki lub kamienia na czystych zębach. Stary, stwardniały kamień usuwa się podczas skalingu, który wykonuje lekarz w znieczuleniu ogólnym.

Czy pieczęć VOHC oznacza, że gryzak jest bezpieczny dla każdego psa?

Nie w pełni. Badania VOHC obejmują ocenę zapalenia dziąseł jako wskazówkę bezpieczeństwa, ale nie zwalniają z doboru rozmiaru i nadzoru. VOHC wprost zaleca rozmiar dopasowany do masy ciała i obserwowanie psa podczas żucia.

Czy skóra surowa nadaje się na gryzak dla psa?

Uniwersytet Cornella wymienia skórę surową wśród twardych przedmiotów, przy których potrzebna jest ostrożność, bo mogą uszkadzać zęby i przewód pokarmowy. O działaniu na płytkę lub kamień świadczy dopiero pieczęć VOHC przyznana konkretnemu produktowi.

Co zrobić, gdy pies połyka gryzaki prawie w całości?

Taki pies niewiele zyskuje na działaniu mechanicznym, a rośnie ryzyko dla przewodu pokarmowego. Warto omówić z lekarzem inny rozmiar albo inną metodę, na przykład szczotkowanie, i do tego czasu podawać gryzaki wyłącznie pod nadzorem.

Czy gryzak dentystyczny może być nagrodą zamiast innego przysmaku?

Tak, wtedy zastępuje inny przysmak, a nie jest dodatkiem do niego. AAHA zwraca uwagę, że przysmaki wspierające zdrowie jamy ustnej mogą być częścią nagradzania psa. Kaloryczność gryzaka podaje producent na opakowaniu.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny. Gdy pies ma niepokojące objawy, decyzję o leczeniu podejmuje lekarz weterynarii.

Czytaj dalej