Co oznacza „karma uzupełniająca” na opakowaniu
Rodzaj paszy jest obowiązkowym elementem etykiety. Według rozporządzenia (WE) nr 767/2009 mieszanka paszowa pełnoporcjowa „z uwagi na swój skład jest wystarczająca do zaspokojenia dawki dziennej”, a uzupełniająca wystarcza do tego jedynie „w połączeniu z innymi paszami”.
Kodeks dobrej praktyki znakowania FEDIAF, europejskiej federacji producentów karmy, tłumaczy to prościej: karma uzupełniająca jest przeznaczona do łączenia z innym pożywieniem albo do podania jako przekąska lub przysmak. Na opakowaniach przyjmuje zazwyczaj postać napisu „karma uzupełniająca dla psów”.
Przysmak z jednego surowca może być oznaczony inaczej - jako „materiał paszowy” z nazwą szczegółową, np. „wątroba wołowa”, i ewentualnie sposobem obróbki. Wynika to z definicji: mieszanka paszowa to połączenie co najmniej dwóch materiałów paszowych. Tak bywają opisane np. liofilizowane kąski z jednego surowca.
Kodeks FEDIAF wymaga, by gryzaki były oznaczone jako karma uzupełniająca albo, gdy składają się z jednego materiału paszowego, jako materiał paszowy. Ta sama zasada obejmuje gryzaki dentystyczne.
Skład przysmaków dla psa - jak czytać wykaz składników
Wykaz z nagłówkiem „skład” wymienia wszystkie materiały paszowe w porządku malejącym według masy, liczonej przy wilgotności gotowej mieszanki (art. 17 rozporządzenia 767/2009). Pierwsza pozycja to więc składnik, którego w przysmaku jest najwięcej.
W karmie dla zwierząt domowych zamiast nazw poszczególnych surowców można podać nazwy kategorii, np. „mięso i produkty pochodzenia zwierzęcego”. Każda etykieta karmy dla zwierząt domowych musi też podawać bezpłatny numer telefonu lub inny kontakt w sprawie kategorii i dodatków (art. 19).
Jeśli etykieta podkreśla składnik słowem, obrazkiem lub symbolem, musi podać jego nazwę i udział procentowy. Kodeks FEDIAF określa przy tym minimalne zawartości dla typowych napisów:
| Napis na opakowaniu | Zawartość składnika X |
|---|---|
| „o smaku X” | mniej niż 4 procent |
| „z X”, np. „z kurczakiem” | co najmniej 4 procent |
| „bogaty w X” | co najmniej 14 procent |
| „obiad X” i podobne nazwy | co najmniej 26 procent |
Zawartość może dotyczyć składnika suszonego przeliczonego na świeży. FEDIAF podaje przykład: 0,5 procent suszonej marchewki odpowiada ok. 4,3 procent świeżej, co pozwala na napis „z marchewką”.
Gdy na etykiecie wyróżniono jeden składnik
Kategorie i wyróżnienia mogą występować razem. Kodeks FEDIAF pokazuje to na przykładzie: gdy opakowanie akcentuje wątróbkę, skład zapisuje się jako „mięso i produkty pochodzenia zwierzęcego (wątróbka X%)”. Kupujący widzi wtedy, jaką część kategorii stanowi wyróżniony surowiec.
Ten sam kodeks przypomina, że etykieta, ilustracje i nazwa nie mogą wprowadzać kupującego w błąd. Gdy front opakowania eksponuje składnik zdjęciem, jego udział procentowy musi znaleźć się w składzie - i to ta liczba, a nie obrazek, mówi o zawartości.
Składniki analityczne - białko, tłuszcz, włókno i popiół
W karmie uzupełniającej dla psów, tak jak w pełnoporcjowej, obowiązkowo podaje się cztery składniki analityczne: białko surowe, tłuszcz surowy, włókno surowe i popiół surowy. Kodeks FEDIAF dopuszcza krótsze nazwy, np. „białko” albo „zawartość tłuszczu”.
Słowo „surowy” pochodzi z języka laboratoryjnego i nie oznacza surowego mięsa, tylko sposób oznaczania w badaniu. Popiół nie jest dodawany do karmy: to pozostałość po spopieleniu próbki, odpowiadająca głównie składnikom mineralnym.
Wilgotność trzeba podać, gdy przekracza 14 procent (załącznik I rozporządzenia). Wartość energetyczna jest natomiast deklaracją dobrowolną, a jeśli producent ją podaje, oblicza ją określoną metodą. Gdy jej brakuje, WSAVA radzi zapytać producenta o kaloryczność.
Przy porównywaniu przysmaków trzeba pamiętać, że zawartości podaje się w odniesieniu do masy produktu, razem z wodą. Kąsek suchy i kąsek wilgotny z tym samym procentem białka na etykiecie zawierają więc różną ilość białka w suchej masie.
Co znaczą „light”, „obniżona zawartość” i „świeży”
Kodeks FEDIAF wiąże też popularne napisy z konkretnymi progami. „Light” bez wskazania składnika oznacza wartość energetyczną co najmniej o 15 procent niższą niż w podobnej, standardowej karmie dla dorosłego zwierzęcia. „Obniżona zawartość” danego składnika i „zwiększony poziom białka” również oznaczają różnicę co najmniej 15 procent.
Termin „świeży” wolno stosować tylko do surowców, które poza utrzymaniem łańcucha chłodniczego nie przeszły żadnej obróbki. Gotowanie, suszenie, zamrażanie czy dodanie soli albo konserwantów wyklucza to określenie. Napis „ze świeżego kurczaka” mówi więc o stanie surowca przed produkcją, a nie o gotowym przysmaku.
Dodatki, data i numer partii
Pod nagłówkiem „dodatki” wymienia się dodatki paszowe. Te, dla których ustalono najwyższą dopuszczalną zawartość, podaje się z nazwą lub numerem identyfikacyjnym, dodaną ilością i grupą funkcjonalną.
Przy konserwantach, przeciwutleniaczach, barwnikach i substancjach aromatyzujących wystarczy sama nazwa grupy, a szczegóły producent ujawnia na prośbę kupującego. Tak wynika z załącznika VII w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Komisji (UE) 2017/2279.
Pozostałe obowiązkowe dane to m.in.:
- gatunek zwierzęcia, dla którego przeznaczony jest przysmak,
- instrukcje prawidłowego stosowania, czyli wskazówki, jak i ile podawać,
- termin: „wykorzystać przed” z dniem przy paszach łatwo psujących się albo „najlepiej wykorzystać przed” z miesiącem przy pozostałych,
- numer partii, ilość netto oraz nazwa i adres podmiotu odpowiedzialnego za etykietę.
Kodeks FEDIAF wyjaśnia, że po dacie „najlepiej wykorzystać przed” produkt niekoniecznie jest szkodliwy, ale producent nie gwarantuje już zawartości składników odżywczych, np. witamin.
Lista kontrolna przed podaniem nowego przysmaku
- Rodzaj paszy (karma uzupełniająca albo materiał paszowy) i gatunek, dla którego jest przeznaczona.
- Pierwsze pozycje składu i procent składnika eksponowanego w nazwie.
- Składniki analityczne i wilgotność, jeśli jest podana.
- Kaloryczność na etykiecie lub od producenta.
- Instrukcja stosowania, przeliczona na limit najwyżej około 10 procent dziennej energii z przysmaków.
- Data, numer partii i warunki przechowywania.
W skrócie: „karma uzupełniająca” nie zastępuje posiłku; skład czyta się od składnika o największym udziale; „z X” oznacza co najmniej 4 procent składnika; procenty składników analitycznych dotyczą produktu razem z wodą.
