Które psy potrzebują czyszczenia uszu?
Według PDSA, brytyjskiej organizacji prowadzącej lecznice dla zwierząt, większość psów nie wymaga regularnego czyszczenia uszu, a wiele przez całe życie obywa się bez niego. Jeśli ucho wygląda zdrowo, najlepiej go nie ruszać.
Czyszczenie może pomóc psom z bardzo brudnymi lub woskowymi uszami oraz tym, które często mają zapalenia uszu.
Na kłopoty z uszami bardziej narażone są psy z alergiami, z opadającymi małżowinami i z dużą ilością włosów w kanale słuchowym. Podręcznik weterynaryjny Merck dodaje, że znaczenie ma także kształt małżowiny i kanału.
W zdrowym uchu żyje niewielka liczba nieszkodliwych bakterii i drożdżaków. Według Merck mogą się one nadmiernie namnożyć, gdy zmienią się warunki w kanale słuchowym, i wtedy rozwija się zapalenie.
Oglądanie uszu przydaje się natomiast każdemu psu. Wystarczy robić je przy domowym przeglądzie psa od nosa po ogon, bo pozwala zauważyć zmianę, zanim pies zacznie się drapać.
Kiedy nie czyścić uszu, tylko iść do lekarza
Przed każdym czyszczeniem zagląda się do ucha. Jeśli jest zaczerwienione, obrzęknięte, bolesne albo brzydko pachnie, PDSA zaleca najpierw kontakt z lekarzem. Przyczyną może być zakażenie albo świerzbowiec uszny, a wtedy pies potrzebuje leku zamiast czyszczenia albo obok niego.
Merck wymienia kilka przyczyn zapalenia ucha zewnętrznego: pasożyty, ciała obce w kanale, alergie, zakażenia bakteryjne i drożdżakowe oraz zapalenie ucha środkowego. Gdy w tle jest alergia, także pokarmowa, jej rozpoznanie i ewentualną dietę ustala lekarz.
Świerzbowca usznego rozpoznaje lekarz. PDSA zaznacza, że czyszczenie usuwa tylko część roztoczy, a do ich całkowitego zwalczenia potrzebny jest lek. Także kłos trawy albo inne ciało obce w uchu powinien według PDSA usunąć lekarz.
Lekarz ogląda kanał słuchowy otoskopem, a gdy ucho bardzo boli lub jest zatkane, bywa potrzebna sedacja. Badanie pozwala wykryć ciało obce, pasożyty albo uszkodzoną błonę bębenkową, czego w domu nie widać.
Wydzielinę z ucha lekarz może obejrzeć pod mikroskopem. Przy zapaleniu przewlekłym, jednostronnym albo przy podejrzeniu zajęcia ucha środkowego Merck wymienia dalsze badania, na przykład testy alergiczne, badanie w kierunku grzybicy, biopsję skóry czy zdjęcie rentgenowskie.
PDSA ostrzega też przed sięganiem po preparaty dostępne bez recepty przed wizytą. Mogą one przykryć właściwy problem, który potem wraca. Gdy pies wciąż drapie ucho, warto znać możliwe przyczyny trzepania głową i wiedzieć, które z nich wymagają pilnej pomocy.
Kiedy do weterynarza: do lekarza, a nie do czyszczenia, prowadzi każdy z tych objawów, także występujący pojedynczo.
- Ucho jest zaczerwienione, obrzęknięte albo bolesne.
- Z ucha wydobywa się przykry zapach, wydzielina, ropa albo krew.
- Pies często drapie ucho albo trzepie głową.
- Pies przechyla głowę albo traci równowagę - wtedy bez zwłoki.
- Lekarz zalecił czyszczenie, ale pies nie pozwala dotknąć ucha.
Czym czyścić uszy psa, a czego nie używać
Do czyszczenia potrzebne są trzy rzeczy: płyn przeznaczony dla psów, wacik i rękawiczki. Przydają się też przysmaki, które pomagają psu dobrze kojarzyć zabieg. Pozostałe środki często spotykane w domu lepiej odłożyć.
| Środek | Czy stosować | Dlaczego |
|---|---|---|
| Płyn do uszu przeznaczony dla psów | Tak | PDSA zaleca wyłącznie płyny bezpieczne dla psów, bo psie uszy są bardzo wrażliwe; przy leczeniu płyn dobiera lekarz |
| Wacik lub kulka waty | Tak, tylko przy wejściu do ucha | Zbiera rozpuszczony brud i woskowinę z wejścia do kanału |
| Patyczki higieniczne | Nie | Wpychają brud głębiej i mogą uszkodzić błonę bębenkową |
| Palec wsuwany do kanału | Nie | Grozi uszkodzeniem ucha |
| Ocet i domowe mieszanki | Nie | Według Merck mogą nasilać obrzęk i wydzielinę |
| Środki do usuwania woskowiny bez recepty | Tylko za zgodą lekarza | Merck zaleca ich unikanie bez wyraźnej zgody lekarza |
| Proszki po wyrywaniu włosów z ucha | Nie | Tworzą drażniące grudki w kanale |
Płyn czyszczący nie leczy zakażenia. Krople lecznicze, które według Merck zwykle łączą antybiotyk, lek przeciwgrzybiczy i przeciwzapalny, przepisuje lekarz po badaniu ucha.
Czyszczenie uszu u psa krok po kroku
Instrukcja PDSA dotyczy zdrowego ucha albo czyszczenia, które zalecił lekarz. Zabieg robi się w spokojnym miejscu, najlepiej z drugą osobą do pomocy, jeśli pies jest ruchliwy.
- Obejrzeć oba uszy. Zaczerwienienie, ból, zapach lub wydzielina oznaczają, że najpierw potrzebna jest wizyta.
- Założyć rękawiczki i przygotować płyn, wacik oraz przysmaki.
- Przyłożyć końcówkę butelki do wejścia do kanału słuchowego, bez wsuwania jej głębiej.
- Wycisnąć płyn. Według PDSA zwykle wystarcza jedno mocne ściśnięcie butelki.
- Odstawić butelkę i delikatnie masować podstawę ucha, żeby rozluźnić brud i woskowinę.
- Pozwolić psu potrząsnąć głową i odsunąć się, bo płyn pryska na boki.
- Wacikiem zebrać brud z wejścia do ucha, bez sięgania w głąb kanału.
- Nagrodzić psa przysmakiem.
Gdy pies w trakcie zabiegu zaczyna się wyrywać, lepiej przerwać i dokończyć później, niż mocować się z nim przy otwartej butelce. Siłowe przytrzymywanie zwiększa lęk i utrudnia kolejne zakraplanie.
Jeśli lekarz przepisał krople, uszy czyści się najpierw, a lek podaje później. Merck wyjaśnia, że wydzielina i woskowina mogą osłabiać działanie leków podawanych do ucha. Merck mówi o odczekaniu kilku minut, PDSA o około 15 minutach, a ostatecznie obowiązuje zalecenie lekarza.
Jak często czyścić uszy psu?
Stałego harmonogramu nie ma. PDSA podkreśla, że uszu nie trzeba czyścić, jeśli nie są bardzo brudne lub woskowe albo lekarz o to nie prosił. Częstotliwość ustala się więc według stanu ucha, a nie według kalendarza.
Inaczej jest w czasie leczenia. Merck podaje, że czyszczenie zalecone przez lekarza może zaczynać się od raz dziennie, a potem przechodzić w podtrzymujące raz lub dwa razy w tygodniu.
Psy z zakażeniem bakteryjnym lub drożdżakowym wracają na kontrole, dopóki infekcja nie ustąpi, a przewlekłe przypadki trwają miesiącami.
U psów z nawracającymi zapaleniami lekarz może zalecić czyszczenie podtrzymujące także po zakończeniu leczenia. Merck zaznacza, że część psów wymaga opieki nad uszami przez całe życie.
Między czyszczeniami Merck radzi regularnie sprawdzać uszy pod kątem zmiany temperatury, przebarwienia skóry albo nagłej wilgoci. Takie zmiany wymagają szybkiej oceny lekarza.
Leczenie kończy się w całości, nawet jeśli po dniu lub dwóch ucho wygląda lepiej. Według Merck, gdy nie zostaną usunięte wszystkie przyczyny zapalenia, problem często wraca.
Włosy wokół ucha zwykle się przycina, żeby ułatwić czyszczenie. Przycinanie lub wyrywanie włosów przy wejściu do kanału może poprawić przewiewność, ale Merck zaleca, by przed usuwaniem włosów porozmawiać z lekarzem.
Kąpiel, pływanie i oswajanie psa z zakraplaniem
Merck radzi, by w czasie kąpieli nie dopuszczać do dostania się wody do uszu. Przy myciu psa w domu strumień wody kieruje się więc z dala od uszu.
U psów, które często pływają, Merck wymienia preparaty osuszające, stosowane według zaleceń lekarza.
Czyszczenie i zakraplanie łatwiej przeprowadzić u psa, który zna ten rytuał.
AVSAB, amerykańskie stowarzyszenie lekarzy weterynarii zajmujących się zachowaniem zwierząt, zaleca uczenie właścicieli domowej opieki, w tym czyszczenia uszu, z użyciem przeciwwarunkowania i metod opartych na nagradzaniu. Według AVSAB zmniejsza to stres psa i ryzyko urazu opiekuna.
W praktyce oznacza to dotykanie uszu z nagrodą, pokazanie butelki bez zakraplania i krótkie sesje. Gdy pies mimo to nie pozwala na zabieg zalecony przez lekarza, PDSA radzi skontaktować się z lecznicą, zamiast przytrzymywać go siłą.
W skrócie: zdrowych uszu zwykle się nie czyści, tylko je ogląda. Brudne lub woskowe ucho czyści się płynem dla psów i wacikiem przy wejściu do kanału, bez patyczków i domowych mieszanek. Zaczerwienienie, ból, zapach lub wydzielina to sprawa dla lekarza.
