Czym jest proszek do zębów dla psa i jak alga ma trafiać do jamy ustnej?
Preparaty z brunatną algą Ascophyllum nodosum podaje się w karmie, w postaci proszku albo przysmaków. Nie dotykają zębów tak jak pasta używana przy codziennym szczotkowaniu, bo według hipotezy autorów badań składniki algi działają po wchłonięciu, a nie miejscowo.
W pracy z 2018 roku badacze napisali, że związki z algi i ich metabolity wchłaniają się w jelicie i mogą być wydzielane do jamy ustnej ze śliną. Zaznaczyli jednak, że mechanizm nadal jest niejasny, a produkt nie wydaje się działać miejscowo.
Badanie z 2021 roku sprawdzało, jak proszek z algą zmienia skład śliny. U psów otrzymujących algę nie wykryto 27 z 61 zidentyfikowanych związków. Autorzy przyznali, że nie da się ustalić, czy to bezpośredni efekt algi, i że mechanizm wymaga dalszych badań.
W ślinie psów z grupy algi wykryto sterol pochodzący z alg. Autorzy uznali, że niemal na pewno jest to ślad suplementacji, co pasuje do hipotezy o przenikaniu składników algi do śliny.
Na tej podstawie badacze przypuszczają, że alga może wyłączać część procesów sprzyjających powstawaniu płytki i kamienia. To hipoteza, a nie potwierdzony mechanizm działania.
Co pokazały badania z Ascophyllum nodosum?
Główne badanie kliniczne, opublikowane w 2018 roku, objęło 60 psów pięciu małych ras. Wszystkie miały na początku zęby oczyszczone w znieczuleniu, a potem przez 90 dni dostawały przysmaki z algą albo identyczne przysmaki bez algi.
Badanie było randomizowane i podwójnie ślepe, czyli ani właściciele, ani personel nie wiedzieli, który pies dostaje algę. Przez cały czas trwania badania wszystkie psy jadły tę samą suchą karmę wskazaną przez badaczy i nie miały żadnych innych zabiegów higienicznych w jamie ustnej.
Po 90 dniach psy z grupy algi miały niższe wskaźniki płytki, kamienia i krwawienia dziąseł oraz mniej lotnych związków siarki, które odpowiadają za przykry zapach. Różnica w kamieniu była widoczna już po 30 dniach. Ogólny wskaźnik zdrowia jamy ustnej nie różnił się istotnie między grupami.
| Badanie | Postać algi | Psy i czas | Co mierzono | Wynik |
|---|---|---|---|---|
| Frontiers in Veterinary Science, 2018 | Przysmaki z algą | 60 psów małych ras, 90 dni, po czyszczeniu zębów | Płytka, kamień, krwawienie dziąseł, związki siarki | Niższe wartości niż przy placebo; bez istotnej różnicy w ogólnym wskaźniku zdrowia jamy ustnej |
| Frontiers in Veterinary Science, 2021 | Proszek dodawany do karmy | 60 psów, 30 dni | Skład śliny (metabolity) | Zmiany w składzie śliny; wyników dla płytki i kamienia praca nie przedstawia |
Wyniki kliniczne z tych dwóch prac dotyczą więc przysmaków z algą. Praca z proszkiem pokazuje tylko zmiany w składzie śliny, a korzystny efekt kliniczny proszku autorzy przytaczają z innej publikacji, bez podawania jej wyników.
Jakie są ograniczenia tych dowodów?
- Obie prace sfinansował producent preparatu z algą. W badaniu z 2018 roku firma mogła przeczytać i skomentować rękopis przed publikacją.
- Badanie z 2018 roku prowadzono w jednym ośrodku, a większość psów należała do dwóch ras.
- Autorzy pracy z 2018 roku zaznaczyli, że wcześniejsze kontrolowane badania tego produktu nie były ani podwójnie ślepe, ani randomizowane.
- W badaniu z 2021 roku związki w ślinie identyfikowano wyłącznie na podstawie masy cząsteczkowej, a autorzy napisali, że wyniki wymagają potwierdzenia.
- Psy w badaniu klinicznym nie miały szczotkowanych zębów, więc wyniki nie mówią, co daje połączenie algi ze szczotkowaniem.
Nie znaczy to, że alga nie działa. Dowody są jednak skromne i pochodzą z niewielu prac sfinansowanych przez producenta. Dla właściciela wynika z tego prosta zasada: o skuteczności świadczy wynik badań konkretnego produktu, a nie sama obecność algi w składzie.
Co oznacza pieczęć VOHC na proszku?
Na liście VOHC są także proszki dodawane do karmy, w jednej kategorii z dodatkami do wody, żelami, sprayami i pastami. Wśród nich są proszki z pieczęcią jednocześnie dla płytki i kamienia. Pieczęć dotyczy konkretnego produktu, a nie samej algi.
Wymagania VOHC są konkretne. Producent przedstawia dwa badania, każde trwające co najmniej 28 dni. W każdym produkt musi zmniejszyć wskaźnik płytki lub kamienia o co najmniej 15 procent względem grupy kontrolnej, a średnio w obu o 20 procent, przy istotności statystycznej.
Produkt stosuje się w badaniu tak, jak zaleca producent na opakowaniu. Grupa kontrolna dostaje tylko suchą karmę, a psy nie mają w tym czasie dostępu do innych gryzaków ani przysmaków.
W dniu rozpoczęcia badania zęby są skalowane i polerowane. Pieczęć mówi więc o spowolnieniu odkładania się płytki lub kamienia na czystych zębach, a nie o usuwaniu kamienia, który już jest. VOHC nie przyznaje też deklaracji dotyczącej zapalenia dziąseł.
Etykietę proszku czyta się podobnie jak skład przysmaku: liczy się, ile jest algi, jakie są pozostałe składniki i dla jakiej masy ciała producent podaje porcję.
Kiedy z proszkiem z algą trzeba uważać?
Ascophyllum nodosum zawiera dużo jodu - autorzy badania z 2018 roku podają 450-1000 ppm. Z tego powodu poziom tyroksyny był jednym z ważniejszych kryteriów kwalifikacji, a psy z podwyższoną tyroksyną, z chorobami ogólnoustrojowymi i suki w ciąży nie brały udziału w badaniu.
W tamtym badaniu nie odnotowano problemów zdrowotnych po 90 dniach podawania przysmaków. Wyniki nie obejmują jednak grup wykluczonych z badania, dlatego u psa przewlekle chorego, z chorobą tarczycy lub u suki w ciąży o dodatku decyduje lekarz.
Kiedy do weterynarza: przed włączeniem proszku u psa z chorobą tarczycy lub inną chorobą przewlekłą i u suki w ciąży, a także gdy na zębach jest kamień, albo dziąsła są zaczerwienione, albo z pyska czuć przykry zapach. Tego nie leczy dodatek do karmy.
Kamień, który już osiadł, usuwa lekarz podczas skalingu w znieczuleniu ogólnym. Dodatek z udokumentowanym działaniem może co najwyżej spowolnić powrót osadu na oczyszczone zęby.
