Pies zimą i w upale · 5 min czytania

Udar cieplny u psa - objawy i pierwsza pomoc

Udar cieplny u psa zaczyna się od ciężkiego dyszenia, ospałości i niechęci do ruchu, a pierwsza pomoc polega na natychmiastowym schładzaniu psa wodą chłodniejszą od jego ciała i dopiero potem na transporcie do lekarza. Taką kolejność, „najpierw chłodzenie, potem transport”, zaleca brytyjski Royal Veterinary College.

Ilustracja: Udar cieplny u psa - objawy i pierwsza pomoc

Treść przygotowana przy wsparciu sztucznej inteligencji (AI).

Jakie objawy daje udar cieplny u psa i jak ocenić ich wagę

Przegrzanie rozwija się stopniowo, a jego pierwsze sygnały łatwo pomylić ze zwykłym zmęczeniem po spacerze. Badacze z Royal Veterinary College (RVC), korzystając z danych brytyjskich lecznic zebranych w programie VetCompass, opracowali skalę, która dzieli chorobę cieplną psa na trzy stopnie.

StopieńObjawy według skali VetCompass
Łagodnyciężkie dyszenie lub trudności z oddychaniem, ospałość albo sztywność, pies jest przytomny i reaguje na otoczenie
Umiarkowanywymioty lub biegunka bez krwi, silne ślinienie, chwilowe zasłabnięcie, pojedynczy napad drgawek
Ciężkichwiejny chód, dwa lub więcej napadów drgawek, głęboka apatia, brak reakcji lub śpiączka, krwawienie z przewodu pokarmowego, zaburzenia krzepnięcia

W materiale, na którym budowano skalę, zmarło około 2 procent psów z postacią łagodną i około 57 procent psów z postacią ciężką. Ta różnica pokazuje, jak wiele zależy od reakcji przy pierwszych, łagodnych objawach.

Brytyjskie Stowarzyszenie Pielęgniarek Weterynaryjnych (BVNA) przypomina, że psy mają niewiele gruczołów potowych i chłodzą się głównie przez dyszenie. Narastające, coraz cięższe dyszenie bywa więc pierwszym ostrzeżeniem.

Jak do tego nie dopuścić, czyli spacery o świcie, cień i stały dostęp do wody, opisują sposoby na chłodzenie psa w gorące dni.

Pierwsza pomoc: najpierw chłodzenie, potem transport

RVC prowadzi kampanię „Cool first, transport second”, czyli „najpierw chłodzenie, potem transport”. Chodzi o to, by zacząć obniżać temperaturę psa na miejscu, zanim trafi do samochodu. Według RVC szybkie chłodzenie, rozpoczęte już przy łagodnych objawach, ratuje życie.

  1. Przerwać wysiłek i przenieść psa w cień albo do chłodnego, przewiewnego miejsca.
  2. Zadzwonić do lecznicy z informacją, że pies jest przegrzany. Najlepiej, gdy robi to druga osoba, a pierwsza w tym czasie już chłodzi psa.
  3. Młodego, zdrowego i przytomnego psa zanurzyć w zimnej wodzie, na przykład w wannie albo baseniku, pilnując, by głowa cały czas była nad wodą.
  4. Psa starszego, chorego albo nieprzytomnego polewać wodą chłodniejszą od jego ciała i jednocześnie zapewnić ruch powietrza: wentylator, przeciąg albo klimatyzację.
  5. Polewać przede wszystkim szyję, brzuch i uda, omijając głowę.
  6. Mokry ręcznik można podłożyć pod psa, ale nie przykrywa się nim grzbietu, bo zatrzymuje ciepło przy ciele.
  7. Po schłodzeniu przewieźć psa do lecznicy w chłodnym, przewietrzonym samochodzie. Lekarz może przez telefon zalecić dalsze chłodzenie w czasie jazdy.

Gdy pies traci przytomność, chłodzenia się nie przerywa. BVNA zaleca wtedy natychmiastowy kontakt z lekarzem przy jednoczesnym dalszym schładzaniu psa.

Kiedy do weterynarza: od razu, gdy pies w upale lub po wysiłku dyszy ciężko i nie może się uspokoić, albo słania się, albo wymiotuje, albo ma drgawki, albo traci przytomność. To stan nagły: chłodzenie zaczyna się natychmiast, a do lecznicy dzwoni się równolegle.

Jaka woda do schładzania - zimna, chłodna czy letnia

Najważniejsza wskazówka RVC brzmi: chłodzić psa szybko, używając każdej dostępnej wody, pod warunkiem że jest chłodniejsza od psa. Dla młodych, zdrowych psów RVC wskazuje zanurzenie w zimnej wodzie, a dla psów starszych i chorych polewanie połączone z ruchem powietrza.

Dawniej zalecano wodę letnią, „chłodną, ale nie zimną”, oraz okrywanie psa mokrymi ręcznikami. BVNA nazywa obie metody przestarzałymi, a według RVC mokre ręczniki chłodzą znacznie słabiej niż zanurzenie albo polewanie z nawiewem. RSPCA dodaje, że zimna woda rzadko wywołuje wstrząs u przegrzanego psa.

Zimna woda nie oznacza lodu. BVNA odradza kąpiele w wodzie z lodem, lodowatą wodę i okrywanie psa lodem, bo mogą pogorszyć jego stan. W praktyce wystarcza zwykła zimna woda z kranu, węża ogrodowego albo butelek.

Skalę problemu pokazują dane VetCompass z lat 2016-2018. Spośród 856 psów z chorobą cieplną przed transportem aktywnie schłodzono tylko 21,7 procent. Ponad połowę z nich, 51,3 procent, chłodzono mokrymi ręcznikami, a zalecaną metodą zaledwie 24 procent.

Które psy przegrzewają się najłatwiej

Udar może dotknąć każdego psa, ale RSPCA i BVNA wskazują grupy, przy których trzeba uważać szczególnie:

  • rasy krótkogłowe (brachycefaliczne), na przykład buldogi i mopsy, które dyszą mniej wydajnie,
  • psy z gęstą albo ciemną sierścią,
  • psy z nadwagą,
  • szczenięta i psy w podeszłym wieku, które słabiej regulują temperaturę ciała,
  • psy z chorobami utrudniającymi oddychanie.

Wysiłek bywa groźny także w dni, które wydają się tylko ciepłe. RVC zaleca, by przy pierwszych oznakach przegrzania w czasie ruchu nie tylko przerwać zabawę, ale też przenieść psa w cień, schłodzić go wodą i skontaktować się z lekarzem.

Gęsta sierść podnosi ryzyko, ale o tym, czy golić psa z podszerstkiem przed latem, decyduje się osobno, z uwzględnieniem rodzaju okrywy. Odrębną grupę przypadków stanowią psy zamknięte w nagrzanym aucie, a ryzyko krótkiego postoju z psem w samochodzie dobrze widać w pomiarach temperatury w kabinie.

Dlaczego wizyta jest konieczna, nawet gdy pies wygląda lepiej

Ustąpienie dyszenia nie oznacza końca zagrożenia. Skala VetCompass zalicza do ciężkiej postaci także zaburzenia pracy wątroby i nerek potwierdzone badaniem krwi, krwawienie z przewodu pokarmowego i zaburzenia krzepnięcia. Takich zmian nie widać w domu, ocenia je lekarz.

RVC podkreśla, że nawet po skutecznym schłodzeniu właściciel powinien jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. RSPCA zaleca, by przed przyjazdem uprzedzić lecznicę telefonicznie, że wiezie się przegrzanego psa.

Na letnie wyjazdy dobrze zabrać dodatkową butelkę wody do polewania psa i trzymać ją obok rzeczy z psiej apteczki podróżnej. Numer najbliższej lecznicy w miejscu pobytu zapisuje się w telefonie jeszcze przed wyjazdem.

Najczęstsze pytania

Czy psa z udarem można od razu wieźć do lecznicy?

Zalecenia RVC mówią, by najpierw rozpocząć chłodzenie na miejscu, a transport zacząć po schłodzeniu psa. Wyjątkiem jest sytuacja, w której lekarz przez telefon zaleci inaczej. W czasie jazdy auto powinno być chłodne i przewietrzone.

Czy zimna woda nie wywoła u przegrzanego psa szoku?

RSPCA podaje, że zimna woda rzadko powoduje wstrząs u przegrzanego psa i jest ważna dla powrotu do zdrowia. Unika się natomiast lodu, wody z lodem i okrywania psa lodem, przed czym ostrzega BVNA.

Czy mokry ręcznik położony na grzbiecie psa pomaga?

Według RSPCA ręcznik położony na grzbiecie zatrzymuje ciepło przy ciele psa. Mokry ręcznik można podłożyć pod spód, ale skuteczniejsze jest polewanie wodą z nawiewem albo zanurzenie młodego, zdrowego psa w zimnej wodzie.

Jak długo chłodzić psa przed wyjazdem do lecznicy?

Aktualne zalecenia RVC i BVNA nie podają sztywnego czasu chłodzenia. Najbezpieczniej zapytać o to lekarza w czasie telefonu do lecznicy, bo może zalecić dalsze schładzanie w drodze. Przy utracie przytomności chłodzi się dalej i natychmiast szuka pomocy.

Czy pies może dostać udaru podczas zabawy, a nie tylko na słońcu?

Tak. RVC wymienia wysiłek obok gorącego otoczenia jako wyzwalacz choroby cieplnej. Intensywne bieganie za piłką w ciepły dzień może przegrzać psa, zwłaszcza rasę krótkogłową, psa z nadwagą albo psa z gęstą sierścią.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny. Gdy pies ma niepokojące objawy, decyzję o leczeniu podejmuje lekarz weterynarii.

Czytaj dalej