Jakie objawy daje udar cieplny u psa i jak ocenić ich wagę
Przegrzanie rozwija się stopniowo, a jego pierwsze sygnały łatwo pomylić ze zwykłym zmęczeniem po spacerze. Badacze z Royal Veterinary College (RVC), korzystając z danych brytyjskich lecznic zebranych w programie VetCompass, opracowali skalę, która dzieli chorobę cieplną psa na trzy stopnie.
| Stopień | Objawy według skali VetCompass |
|---|---|
| Łagodny | ciężkie dyszenie lub trudności z oddychaniem, ospałość albo sztywność, pies jest przytomny i reaguje na otoczenie |
| Umiarkowany | wymioty lub biegunka bez krwi, silne ślinienie, chwilowe zasłabnięcie, pojedynczy napad drgawek |
| Ciężki | chwiejny chód, dwa lub więcej napadów drgawek, głęboka apatia, brak reakcji lub śpiączka, krwawienie z przewodu pokarmowego, zaburzenia krzepnięcia |
W materiale, na którym budowano skalę, zmarło około 2 procent psów z postacią łagodną i około 57 procent psów z postacią ciężką. Ta różnica pokazuje, jak wiele zależy od reakcji przy pierwszych, łagodnych objawach.
Brytyjskie Stowarzyszenie Pielęgniarek Weterynaryjnych (BVNA) przypomina, że psy mają niewiele gruczołów potowych i chłodzą się głównie przez dyszenie. Narastające, coraz cięższe dyszenie bywa więc pierwszym ostrzeżeniem.
Jak do tego nie dopuścić, czyli spacery o świcie, cień i stały dostęp do wody, opisują sposoby na chłodzenie psa w gorące dni.
Pierwsza pomoc: najpierw chłodzenie, potem transport
RVC prowadzi kampanię „Cool first, transport second”, czyli „najpierw chłodzenie, potem transport”. Chodzi o to, by zacząć obniżać temperaturę psa na miejscu, zanim trafi do samochodu. Według RVC szybkie chłodzenie, rozpoczęte już przy łagodnych objawach, ratuje życie.
- Przerwać wysiłek i przenieść psa w cień albo do chłodnego, przewiewnego miejsca.
- Zadzwonić do lecznicy z informacją, że pies jest przegrzany. Najlepiej, gdy robi to druga osoba, a pierwsza w tym czasie już chłodzi psa.
- Młodego, zdrowego i przytomnego psa zanurzyć w zimnej wodzie, na przykład w wannie albo baseniku, pilnując, by głowa cały czas była nad wodą.
- Psa starszego, chorego albo nieprzytomnego polewać wodą chłodniejszą od jego ciała i jednocześnie zapewnić ruch powietrza: wentylator, przeciąg albo klimatyzację.
- Polewać przede wszystkim szyję, brzuch i uda, omijając głowę.
- Mokry ręcznik można podłożyć pod psa, ale nie przykrywa się nim grzbietu, bo zatrzymuje ciepło przy ciele.
- Po schłodzeniu przewieźć psa do lecznicy w chłodnym, przewietrzonym samochodzie. Lekarz może przez telefon zalecić dalsze chłodzenie w czasie jazdy.
Gdy pies traci przytomność, chłodzenia się nie przerywa. BVNA zaleca wtedy natychmiastowy kontakt z lekarzem przy jednoczesnym dalszym schładzaniu psa.
Kiedy do weterynarza: od razu, gdy pies w upale lub po wysiłku dyszy ciężko i nie może się uspokoić, albo słania się, albo wymiotuje, albo ma drgawki, albo traci przytomność. To stan nagły: chłodzenie zaczyna się natychmiast, a do lecznicy dzwoni się równolegle.
Jaka woda do schładzania - zimna, chłodna czy letnia
Najważniejsza wskazówka RVC brzmi: chłodzić psa szybko, używając każdej dostępnej wody, pod warunkiem że jest chłodniejsza od psa. Dla młodych, zdrowych psów RVC wskazuje zanurzenie w zimnej wodzie, a dla psów starszych i chorych polewanie połączone z ruchem powietrza.
Dawniej zalecano wodę letnią, „chłodną, ale nie zimną”, oraz okrywanie psa mokrymi ręcznikami. BVNA nazywa obie metody przestarzałymi, a według RVC mokre ręczniki chłodzą znacznie słabiej niż zanurzenie albo polewanie z nawiewem. RSPCA dodaje, że zimna woda rzadko wywołuje wstrząs u przegrzanego psa.
Zimna woda nie oznacza lodu. BVNA odradza kąpiele w wodzie z lodem, lodowatą wodę i okrywanie psa lodem, bo mogą pogorszyć jego stan. W praktyce wystarcza zwykła zimna woda z kranu, węża ogrodowego albo butelek.
Skalę problemu pokazują dane VetCompass z lat 2016-2018. Spośród 856 psów z chorobą cieplną przed transportem aktywnie schłodzono tylko 21,7 procent. Ponad połowę z nich, 51,3 procent, chłodzono mokrymi ręcznikami, a zalecaną metodą zaledwie 24 procent.
Które psy przegrzewają się najłatwiej
Udar może dotknąć każdego psa, ale RSPCA i BVNA wskazują grupy, przy których trzeba uważać szczególnie:
- rasy krótkogłowe (brachycefaliczne), na przykład buldogi i mopsy, które dyszą mniej wydajnie,
- psy z gęstą albo ciemną sierścią,
- psy z nadwagą,
- szczenięta i psy w podeszłym wieku, które słabiej regulują temperaturę ciała,
- psy z chorobami utrudniającymi oddychanie.
Wysiłek bywa groźny także w dni, które wydają się tylko ciepłe. RVC zaleca, by przy pierwszych oznakach przegrzania w czasie ruchu nie tylko przerwać zabawę, ale też przenieść psa w cień, schłodzić go wodą i skontaktować się z lekarzem.
Gęsta sierść podnosi ryzyko, ale o tym, czy golić psa z podszerstkiem przed latem, decyduje się osobno, z uwzględnieniem rodzaju okrywy. Odrębną grupę przypadków stanowią psy zamknięte w nagrzanym aucie, a ryzyko krótkiego postoju z psem w samochodzie dobrze widać w pomiarach temperatury w kabinie.
Dlaczego wizyta jest konieczna, nawet gdy pies wygląda lepiej
Ustąpienie dyszenia nie oznacza końca zagrożenia. Skala VetCompass zalicza do ciężkiej postaci także zaburzenia pracy wątroby i nerek potwierdzone badaniem krwi, krwawienie z przewodu pokarmowego i zaburzenia krzepnięcia. Takich zmian nie widać w domu, ocenia je lekarz.
RVC podkreśla, że nawet po skutecznym schłodzeniu właściciel powinien jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. RSPCA zaleca, by przed przyjazdem uprzedzić lecznicę telefonicznie, że wiezie się przegrzanego psa.
Na letnie wyjazdy dobrze zabrać dodatkową butelkę wody do polewania psa i trzymać ją obok rzeczy z psiej apteczki podróżnej. Numer najbliższej lecznicy w miejscu pobytu zapisuje się w telefonie jeszcze przed wyjazdem.
